Anayasanın 130. maddesi uyarınca kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla vakıflar tarafından, Devletin gö­zetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir.

Yükseköğretim Kurulu verilerine göre 2026 yılı itiba­riyle ülkemizde faaliyette bulunan Va­kıf Üniversitesi sayısı 78’dir. Vakıflara ait üniversitelerin birçoğunun, YÖK ve Sağlık Bakanlığı tarafından denetlenen hastaneleri ve sağlık kuruluşları bulun­maktadır Vakıf üniversitesi hastaneleri, sağlık hizmeti sunmak, tıp ve diş hekim­liği öğrencilerini eğitmek ve bilimsel araştırmalar yapmak amacıyla kurul­muş olan kurumlardır.

Bu kurumlar; bir yandan hasta tedavisi yaparken aynı za­manda uzman hekim yetiştirilmesi ve yeni tedavi yöntemlerinin keşfedilme­si görevlerini bir arada yürütürler. Söz konusu kurumlar Yükseköğretim mev­zuatı ve vergi mevzuatında yapılan dü­zenlemelerle vergi muafiyeti kapsamı­na alınmıştı. Ancak 7577 Sayılı Kanunla vakıf üniversitelerine bağlı hastanele­re ve sağlık kuruluşlarına tanınan vergi avantajları kaldırıldı. Söz konusu sağlık kuruluşları Kurumlar Vergisi muafiyeti dışında bırakılırken, bu hastanelere sağ­lanan Katma Değer Vergisi istisnası da kaldırıldı.

Vakıf üniversitesi hastanelerinde kurumlar vergisi ve KDV mükellefiyeti

Vakıflara ait üniversiteler, Yükseköğ­retim Kanununun 56’ncı maddesi uya­rınca genel bütçeye dahil kurum ve ku­ruluşlara tanınan muafiyet, istisna ve diğer mali kolaylıklardan yararlandığın­dan dolayı, üniversiteler bünyesinde bu­lunan sağlık kurumları Kurumlar Vergi­si Kanununun 4/b maddesi kapsamın­da kurumlar vergisinden muaftı. Ancak bu kurumların kuruluş amacının dışın­da devamlılık arz eden ticari, sınai ve zi­rai faaliyet göstermesi halinde kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis edilmekteydi. Ayrıca söz konusu kurumların KDV ka­nununun 17/2-a maddesi uyarınca yap­mış oldukları teslim ve hizmetler de KDV den istisna idi.

7577 sayılı kanunla yapılan düzenle­me ile; vakıf üniversiteleri tarafından işletilen hastane ve sağlık kuruluşların kurumlar vergisi muafiyeti sona ermiş olup, bunları kurumlar vergisi mükelle­fiyeti tesis ettirmesi gerekmektedir. Ay­rıca söz konusu kanunla Cumhurbaşka­nınca vergi muafiyeti tanınan vakıflarca kurulan yükseköğretim kurumları tara­fından işletilenler hariç olmak üzere, bu kuruluşların teslim ve hizmetleri KDV istisnası dışına çıkarılarak KDV ye tabi oldu.

Vergi yükümlülüğü 1 Ocak 2027’de yürürlüğe giriyor

Vakıf üniversitelerine bağlı sağlık ku­ruluşlarının kurumlar vergisi muafiye­tinin ve KDV istisnasının sona ermesi düzenlemesi 1 Ocak 2027 de yürürlüğe giriyor. Bir mükellefin herhangi bir ver­giden muaf olması, o mükellefin söz ko­nusu vergiye tabi olmamasını ifade eder. Vergiden muaf kurumlar, muafiyetleri­nin devamı süresince kurumlar vergi­si mükellefiyeti tesis ettirmezler ve ku­rumlar vergisi beyannamesi vermez­ler. Kurumlar vergisi muafiyeti 1 Ocak 2027’de sona erecek olan Vakıf Üniver­sitelerine bağlı sağlık kuruluşlarının önümüzdeki yıl başından itibaren ku­rumlar vergisi mükellefiyeti tesis ettir­mesi ve yapmış oldukları teslim ve hiz­metlerden KDV hesaplaması gerekecek.

Düzenlemenin etkileri

Bu kurumlara getirilen vergi yükü, va­kıf yükseköğretim kurumlarının eğitim öğretime tahsis edecekleri geliri olum­suz etkileyebilir. Böylelikle, bu hastane­lerin en önemli görevlerinden olan uz­man hekim yetiştirilmesi, yeni tedavi yöntemlerinin keşfedilmesi gibi görev­lerinde aksamalara yol açabilir. Ayrıca bu hastanelerden hizmet alan hastalar almış oldukları hizmeti daha pahalıya almak zorunda kalabilirler.

Mahmut Bülent Yıldırım-Dünya