Borcu çevirebilene, “Ekonomisini (birey, aile, şirket, kurum, ülke…) yönetebiliyor” denilen, bir dönem yaşanıyor…
En azından, “Yönetemiyor” denmiyor…
***
Buna ABD, Fransa, İtalya gibi ülkeler de dahil…
Örneğin ABD:
Temmuz ayında 432 milyar dolarlık açık, 10 ayda 2 trilyon dolarlık borçlanma ve 1.2 trilyon dolarlık faiz yükü…
***
Borcu çevirebilmek için “üretmek”;
Kapatabilmek ve/veya borçlanmamak için ise (-ki özvarlıkların/alacakların yoksa yüksek faizli borçlanma, çıkışı zor bir girdap) “talep edileni/edileceği, verimli üretmek” gerekiyor…
***
Yani mal/fikir/teknoloji/fikir üreten, dahası geliştiren (reel sektör çalışanı…) sayısını artırmamız gerekiyor…
Ama…
Örneğin:
Sanayi sektöründe çalışan ücretli çalışanların oranı yüzde 30’un altına geriledi…
***
2023 yılı haziran ayı…
Türkiye, para politikasında sıkılaşma, şeffaflık ve kural bazlı yeni bir (rasyonel) ekonomik döneme geçti…
Tüketim ve ithalatla değil, üretim ve ihracatla büyümek, rasyonel ekonomilerin temeli/özeti…
(…Tabi ki ithalat yapılacak (çeşitli nedenlerle teknoloji geliştiremediğimiz ve/veya verimli olamadığımız ve/veya ekosisteme uymayan ürünler/hizmetler)…
Tüketim de olacak (-ki bu parametreler refahın da göstergesi)…
(Ama, kalkınma/refah seviyesi, eğitim/kültürün yanında dış ticaret fazlasına da endeksli…)
***
Geçtiğimiz ay;
3 yıllık sıkılaşmaya rağmen, 43.7 milyar doları aşan “6 aylık” dış ticaret açığına dikkat çekmiş;
(6 aylık ihracat 133.1 milyar dolar; 6 aylık ithalat 176.8 milyar dolar…)
İthalat kalemlerine, fiyatlarına ve bizdeki maliyetlerine (işçilik, enerji, navlun…) bakıldığında, bu yapının yerli üreticiyi zor durumda bırakacağının, borçlanmayı daha da artıracağının altını çizmiştik…
VELHASIL
Temmuz ayı ihracatımız (geçtiğimiz yılın aynı ayına göre) yüzde 2.9 artışla 25.6 milyar dolar…
İthalatımız mı?
Yüzde 5.2 artışla 33 milyar dolar…
7 aylık dış ticaret açığı 61 milyar dolar…
Dolayısıyla yüksek faizli borçlanma da artıyor…
(İthalat da, borçlanma da zaten yüksekti; ihracatımız ithalatımızı karşılayamıyor ve açık artıyordu; önlem almamız gerekiyordu Vb…)
***
Ürettiğimiz tükettiğimizi, sattığımız aldığımızı kapatamayınca, kapanmayan borç, “daha fazla” açığa;
Açıklar ise, “daha yüksek faizli” daha fazla borçlanmaya neden oluyor…
Eğitimden hukuka, ticaretten vergiye yapılmayan reformlar, ekonominin törpüsü olmaya devam ediyor…
Ferit Barış Parlak-Dünya
