Çalışan sayısının belirli sınırlara ulaşmasıyla birlikte engelli işçi istihdamı, stajyer çalıştırma yükümlülüğü, yıllık izin kurulu oluşturulması, emzirme odası ve kreş açma gibi yükümlülükler gündeme gelmektedir.***
-ENGELLİ İŞÇİ ÇALIŞTIRMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ
4857 sayılı İş Kanunu'nun 30'uncu maddesi uyarınca, 50 veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işverenler, toplam işçi sayısının %3'ü oranında engelli işçi istihdam etmelidir. Aynı il sınırları içerisinde birden fazla iş yeri bulunan işverenler bakımından, iş yerlerinde çalışan toplam işçi sayısı dikkate alınmaktadır.
Belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçiler hesaba dahil edilmektedir. Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışanlar ise çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülmekte ve iş yerindeki tam süreli çalışan işçi sayısına ilave edilmektedir. İşyerinde kısmi süreli olarak çalıştırılan engelli işçi bulunması halinde, çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülmekte ve toplam işçi sayısından düşülmektedir.
Oran hesaplamasında yarıma kadar olan kesirler dikkate alınmazken, yarım ve daha fazla olan kesirler yukarıya yuvarlanarak istihdamı zorunlu engelli çalışan sayısı tespit edilmektedir. Örneğin, iş yerinde 50 işçi çalışıyorsa 1,5 (2) engelli işçi çalıştırılması gerekmektedir.
-STAJYER YÜKÜMLÜLÜĞÜ
Çalışan sayısına bağlı bir diğer yükümlülük 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nun 18'inci maddesinde düzenlenen stajyer yükümlülüğüdür. 10 veya daha fazla işçi çalıştıran işletmeler, çalışan sayısının en az %5'i oranında stajyer istihdam etmelidir.
Hesaplama sonucunda ortaya çıkan kesirler tam sayıya tamamlanmaktadır. Çalışan sayısının tespitinde kural olarak her yılın ocak ayı, yaz döneminde faaliyet gösteren işletmelerde ise temmuz ayı esas alınmaktadır.
-YILLIK İZİN KURULU
Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği uyarınca işçi sayısı 100'den fazla olan işyerlerinde yıllık izin kurulu kurulması zorunludur.
İzin kurulu, işveren veya işveren vekilini temsilen bir kişi ile işçileri temsilen iki kişi olmak üzere toplam üç kişiden oluşmaktadır.
İzin kurulunun temel görevi, çalışanların yıllık izin taleplerini ve iş yerinin çalışma düzenini dikkate alarak yıllık izin programlarının hazırlanmasına katkı sağlamaktır.
-EMZİRME ODASI SAĞLAMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ
Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik uyarınca, yaş ve medeni durumlarına bakılmaksızın 100 ile 150 arasında kadın çalışan bulunan iş yerlerinde, emziren çalışanların çocuklarını emzirebilmeleri amacıyla işveren tarafından bir emzirme odası kurulması zorunludur.
Emzirme odasının çalışma yerlerinden ayrı ve iş yerine en fazla 250 metre uzaklıkta bulunması gerekmektedir. İşverenin belediye ve mücavir alan sınırları içerisindeki bütün iş yerlerinde çalışan kadınların toplam sayısı esas alınmaktadır.
-KREŞ YÜKÜMLÜLÜĞÜ
Kadın çalışan sayısının 150'yi aşması halinde ise yükümlülük emzirme odasından daha kapsamlı hale gelmektedir.
150'den fazla kadın çalışanı bulunan işyerlerinde, 0-6 yaş arasındaki çocukların bırakılması ve bakımı ile emziren çalışanların çocuklarını emzirebilmeleri amacıyla işveren tarafından kreş sağlanması gerekmektedir.
Kreşin iş yerinden 250 metreden daha uzak olması halinde, işveren tarafından taşıt sağlanmalıdır. İşverenler bu yükümlülüğü ortaklaşa yurt kurarak veya kamu kurumlarınca yetkilendirilmiş yurtlarla anlaşma yapmak suretiyle de yerine getirebilmektedir.
Sonuç olarak, çalışan sayısındaki artış ile işveren açısından çeşitli yükümlülükler de doğmaktadır. Bu nedenle işverenlerin çalışan sayılarını düzenli olarak takip etmeleri ve ilgili çalışan sayılarına ulaşılması durumunda engelli işçi istihdamı, stajyer istihdamı, yıllık izin kurulu, emzirme odası ve kreş sağlama yükümlülüklerini zamanında yerine getirmeleri oldukça önemlidir.
