İşçinin fesih sürecinin güncel yargı kararları göz önünde bulundurularak ilgili Bakanlık ile SGK uygulamalarına uygun bir şekilde yapılması gerekiyor. Aksi durumda işveren maddi kayıp ve hukuki müeyyide ile karşı karşıya kalabiliyor.

Ekonomik açıdan yaşanmakta olan daralma ve dalgalanmalarla birlikte işten çıkarmalar da görülüyor. Diğer yandan devamsızlık, disiplinsizlik ve benzeri nedenlerle iş sözleşmesinin sürdürülmesinin olanaksız olduğu hallerde fesih sürecinin güncel yargı kararları göz önünde bulundurularak ilgili Bakanlık ile SGK uygulamalarına uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi haklı iken haksız duruma düşmeyi bertaraf eder. Aksi takdirde SGK idari para cezaları ile karşı karşıya kalmak ve teşviklerden mahrum bırakılmak söz konusu olabilir. Şirketlerin, özellikle insan kaynakları yönetiminin gazetemize en çok sorduğu ve tereddüt yaşadığı konuların başında işten çıkış kodları geliyor. Bu yazımızda konuyu en son değişiklikler çerçevesinde okuyabilirsiniz.

ÇIKIŞLARDA DİKKAT EDİLECEKLER

4/1-a kapsamındaki sigortalıların sigortalılıkları hizmet akdinin sona erdiği tarihten itibaren sona eriyor. Bu durumda sigortalılığı sona erenlerin işverenleri tarafından işten ayrıldığı tarihi takip eden 10 gün içinde SGK’ya sigortalı işten ayrılış bildirgesi ile e-sigorta yoluyla bildirilmesi gerekiyor.

Sigortalının ay içinde işten ayrılması halinde, işten çıkış tarihi sisteme girildikten sonra işten ayrılma nedeninin de aylık prim ve hizmet belgesine kaydedilmesi gerekiyor.

Sigortalının işten ayrılış bildirgesinde yer alan işten ayrılış tarihi, prime esas kazanç ve gün sayısı ile işten ayrılış nedeni bilgileri SGK tarafından sigortalının işten ayrıldığı tarihin tespiti ve ay içinde işten ayrılan sigortalının aylığının hesaplanması ile İŞKUR tarafından işsizlik ödeneğinin hesaplanmasında doğrudan kullanıldığından bu bilgilerin hatasız ve noksansız doldurulması gerekiyor. Sigortalıya hak etmediği halde aylık ve işsizlik ödeneği ödenmesi halinde yersiz ödemeye sebep olan işveren bu durumdan sorumlu tutuluyor.

4/1-a kapsamındaki sigortalılardan naklen ve hizmet akdi sona ermeden aynı işverenin aynı ya da başka ünitede tescil edilmiş diğer bir işyerinde çalışmak üzere işten ayrılanlar için sigortalı işten ayrılış bildirgesi verilecek. Ancak söz konusu bildirgenin geç verilmesinden dolayı idari para cezası uygulanmıyor.

Bildirgede “Meslek adı ve kodu” çalışan sigortalılar için fiilen yaptıkları mesleklerinin adı ve kodunun işaretlenmesi gerekiyor. İŞKUR tarafından belirlenen “Meslek adı ve kodu” bilgileri ise www.sgk.gov.tr adresinde görüntüleniyor.

“Gizleme suçunun” kanunilik şartlarındaki değişikler “Gizleme suçunun” kanunilik şartlarındaki değişikler

GÜNCEL İŞTEN AYRILIŞ KODLARI

Sigortalının işten ayrılış nedeni (kodu) alanına hizmet akdi sona eren sigortalının SGK Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu ve İşsizlik Sigortası Kanunu’na uygun işten ayrılış nedenine uygun olarak işaretlenmeli. SGK tarafından güncellenen en son işten ayrılış nedenleri şu şekilde:

İşten ayrılış nedeni

Sigortalının işten ayrılış nedeni (kodu) alanına hizmet akdi sona eren sigortalının Kanun, 4857 sayılı Kanun ve 4447 sayılı Kanunun 51. maddesine uygun işten ayrılış nedeni işaretlenecektir.

Kodu İşten Çıkış Nedeni
01 Deneme süreli iş sözleşmesinin işverence feshi
02 Deneme süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi   
03 Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi (istifa) 
04 Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi 
05 Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi 
08 Emeklilik (yaşlılık) veya toptan ödeme nedeniyle
09 Malulen emeklilik nedeniyle   
10 Ölüm 
11 İş kazası sonucu ölüm 
12 Askerlik     
13 Kadın işçinin evlenmesi  
14 Emeklilik için yaş dışında diğer şartların tamamlanması    
15 Toplu işçi çıkarma  
16 Sözleşme sona ermeden sigortalının aynı işverene ait diğer işyerine nakli
17 İşyerinin kapanması     
18 İşin sona ermesi    
19 Mevsim bitimi (İş akdinin askıya alınması halinde kullanılır. Tekrar başlatılmayacaksa “4” nolu  kod kullanılır.) 
20 Kampanya bitimi (İş akdinin askıya alınması halinde kullanılır. Tekrar başlatılmayacaksa “4” nolu  kod kullanılır.)
21 Statü değişikliği
22 Diğer nedenler
23 İşçi tarafından zorunlu nedenle fesih
24 İşçi tarafından sağlık nedeniyle fesih
25 İşçi tarafından işverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışı nedeni ile fesih     
26 Disiplin kurulu kararı ile fesih    
27 İşveren tarafından zorunlu nedenlerle ve tutukluluk nedeniyle fesih
28 İşveren tarafından sağlık nedeni ile fesih
30  Vize süresinin bitimi (İş akdinin askıya alınması halinde kullanılır. Tekrar başlatılmayacaksa “4” nolu  kod kullanılır.) 
31 Borçlar Kanunu, Sendikalar Kanunu, Grev ve Lokavt Kanunu  kapsamında kendi istek ve kusuru dışında fesih   
32 4046 s. K.un 21. maddesine göre özelleştirme nedeni ile fesih
33 Gazeteci tarafından sözleşmenin feshi
34 İşyerinin devri, işin veya işyerinin niteliğinin değişmesi nedeniyle fesih
35 6495 SK Nedeniyle Devlet Memurluğuna Geçiş
36 KHK ile işyerinin kapatılması
37 KHK ile kamu görevinden çıkarma 
38  Doğum nedeniyle işten ayrılma
39  696 KHK ile kamu işçiliğine geçiş
40 696 KHK ile kamu işçiliğine geçilmemesi sebebiyle çıkış
41 Re’sen işten ayrılış bildirgesi düzenlenenler
42 4857/25-II-A İş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri için gerekli vasıflar veya şartlar kendisinde bulunmadığı halde bunların kendisinde bulunduğunu ileri sürerek, yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler veya sözler söyleyerek işçinin işvereni yanıltması.
43 4857/25-II-B İşçinin, işveren yahut bunların aile üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler sarfetmesi veya davranışlarda bulunması, yahut işveren hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ihbar ve isnadlarda bulunması.
44  4857/25-II-C İşçinin işverenin başka bir işçisine cinsel tacizde bulunması.
45 4857/25-II-D İşçinin işverene yahut onun ailesi üyelerinden birine yahut işverenin başka işçisine sataşması, işyerine sarhoş yahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri kullanması
   46 4857/25-II-E İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması.
47 4857/25-II-F İşçinin, işyerinde, yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemesi.
48 4857/25-II-G İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü, yahut bir ayda üç işgünü işine devam etmemesi
49 4857/25-II-H İşçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi.
50 4857/25-II-I İşçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, işyerinin malı olan veya malı olmayıp da eli altında bulunan makineleri, tesisatı veya başka eşya ve maddeleri otuz günlük ücretinin tutarıyla ödeyemeyecek derecede hasara ve kayba uğratması.

Malullük ve yaşlılık aylığı bağlanması için işinden ayrılan sigortalılar ile çalışmakta iken ölen sigortalıların işten ayrılış bildirgeleri 10 günlük süre beklenmeden verilecektir

  • Hizmet akdine tabi çalışanlar (4/a),
  • 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine tabi sandık sigortalıları ile
  • kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan (4/b) (vergi mükellefi, esnaf, şirket ortağı, tarımsal faaliyette bulunan sigortalı, jokey ve antrenörler) sigortalıların

5510 sayılı Kanunun 9 uncu maddesine göre Kuruma bildirilmesi amacıyla kullanılmaktadır.

  •   Sigortalı işten ayrılış bildirgesi  e-Sigorta yoluyla SGK’ya verilir. Düzenlenen bildirge Kurumca üretilen barkod yada referans numaralı çıktı alınması halinde geçerli sayılır.
  •   Bildirgede Türkiye İş Kurumunca belirlenen meslek adı ve kodu yazılır. Meslek adı ve kodu bilgileri Kurumun internet adresinden (www.sgk.gov.tr)  görüntülenir.
  • Sigortalı işten ayrılış bildirgesinde yanlış ve/veya eksik bilgiler bulunması nedeniyle sigortalı işsize yapılacak haksız ve fazla ödemelerden işveren sorumludur.

İsa KARAKAŞ