Çağımızın liderleri bunu ne kadar erken algılar ve hem kendilerini hem ekiplerini yetkinleştirirse hem kendi gelecekleri hem de yönettikleri operasyonlar o kadar kazançlı çıkar. Benden söylemesi…
Çünkü son dönemde, şirketlerin yönetim kademelerinde sessiz ama köklü bir dönüşüm yaşanıyor. AI Agent (YZ ajan) orkestrasyonu, her ölçekteki şirkette hızla yayılıyor. Gartner’ın Ağustos 2025 tahminine göre 2026 sonunda kurumsal uygulamaların %40’ı görev odaklı YZ ajanları içerecek (Geçen yıl %5 idi). Deloitte ise iyi orkestrasyon yapılırsa otonom ajan pazarının 2030’a kadar 45 milyar dolara ulaşabileceğini söylüyor. Bunlar hafife alınacak veriler değil!
Peki bu ne demek?
Basitçe anlatayım; tek tek uzmanlaşmış, adeta “T-İnsanlar” gibi “T-Agent’lar (Ajanlar)” haline gelmiş yapay zeka ajanlarını düşünün. Örneğin bir işletmeden işletmeye satış sürecinde şöyle bir akış oluşuyor:
1 Potansiyel müşteri web formundan başvurduğunda ilk ajan veriyi tarar, şirket profilini (sektör, çalışan sayısı, ciro gibi) ve davranışlarını analiz edip bu müşterinin potansiyel değerini puanlar.
2 İkinci ajan müşteri kayıtlarındaki geçmiş etkileşimleri inceler, kişiye özel ilk temas mesajını yazar ve göndermeye hazırlar.
3Üçüncü ajan fiyatı duruma göre belirler, kampanya kurallarını uygular, yasal uyum kontrollerini ve risk analizini tamamlar.
4 Dördüncü ajan takvimi kontrol eder, en uygun zamanda takip görüşmesi planlar ve randevuyu ayarlar.
5 Bütün bu ajanları bir orkestra şefi gibi koordine eden ana yönetici ajan ise akışı yönetir, çelişkileri çözer ve gerektiğinde insana devreder.
Kısacası artık şirketler tek bir süper zeki yapay zekâya bel bağlamak yerine, bu ajanları birbirine bağlayarak karmaşık iş süreçlerini otomatikleştiriyor. Tıpkı insanlarla yapıldığı gibi…
Yazılımcılar dışında ilk etapta satış geliştirme, pazarlama kampanyaları, finans fatura eşleştirme ve insan kaynakları işe alım uyum süreci gibi operasyonel roller ajanlar tarafından en hızlı devralınacak alanlar. Mesela Salesforce’un Agentforce platformuna göz atın. Tam da bunlar yapıyor ve satış ekiplerinde potansiyel müşteri havuzu nu 2-3 kat artıran şirketler hızla çoğalıyor.
Uygulamaya geçmek için adım adım bir yol haritası gerekiyor
1 Önce hangi süreçlerin ajanlaşabileceğini belirleyin. Müşteri hizmetleri mi, tedarik zinciri mi, yoksa finansal raporlama mı?
2Uzman ajanları seçin veya geliştirin. Mesela Microsoft’un Azure AI Foundry’si (Yapay zeka Uygulama ve Ajan Fabrikası) gibi platformlar hazır şablonlar sunuyor. Göz attınız mı?
3 Üçüncü ve en kritik aşama, orkestrasyon katmanı kurmak. Ajanlar arası iletişimi, görev dağılımını, hata yönetimini ve güvenlik kontrollerini sağlayan bir merkezî sistem oluşturun.
4 Sonra pilot projelerle test edip, ölçeklendirin.
5 En önemlisi aşama ise en baştan insani ve ajanik yönetişimi (governance) daha doğrusu orkestrasyonu oturtmak. Kim sorumlu, hangi kararlar insan denetimine tabi, veri gizliliği nasıl korunacak? Bunları belirleyin. Konu çok hızlı ilerliyor ve orkestrasyon yapamayan şirketler, akıllıca kurgulamadıkları kopuk, dağınık ve kontrolden çıkan tehlikeli bir dijital ordunun altında ezilme riski taşıyor. Çünkü AI ajan orkestrasyonu sadece verimlilik, hız, kârlılık vb. aracı değil, şirketin yeni “yönetim DNA”sı haline geliyor.
Yakın gelecekte CEO’lar ve tüm iş liderleri, insan ekipleri kadar ajan ekiplerini de yönetecek. Başarı, T-İnsanlar ve T-Agent’ların orkestrasyonu ile gelecek.
Hala “IT ile hallediyor bizim arkadaşlar” diyenler, bu yeni tür orkestralara bizzat “şeflik” yapmayanlar, senfoni yerine kaos üretenlerin başına gelenlere katlanacaklar.
Uyarı: T-İnsan ve T-Agent’lardan oluşan orkestraların şefliğini hızlıca öğrenme zamanı!
