Apple daha birkaç hafta önce yükselen bellek maliyetleri nedeniyle fiyat artışına gitmişti. Şimdi şirketin çözüm için Çin’in en büyük DRAM üreticisi CXMT’yi iPhone ve MacBook tedarik zincirine alma ihtimalini gerçek cihazlarda sınadığı belirtiliyor.

Niyetten teste geçildi

Apple ile Çinli bellek üreticisi ChangXin Memory Technologies arasındaki temas yeni değil. Şirketin daha önce CXMT’den bellek çipi tedarik etme seçeneğini değerlendirdiği ve Washington’ın onayını almak istediği gündeme gelmişti.

Yeni gelişme ise sürecin bir adım ileri taşındığını gösteriyor.

Wall Street Journal'ın konuya yakın kişilere dayandırdığı habere göre Apple, CXMT tarafından üretilen bellek çiplerini iPhone ve MacBook dahil farklı ürün gruplarında test ediyor.

Görüşmeler henüz erken aşamada bulunuyor ve taraflar arasında kesinleşmiş bir tedarik anlaşması yok.

İlk hedefin ise CXMT çiplerinin özellikle Çin'de satılacak bazı Apple cihazlarında kullanılması olduğu belirtiliyor.

Apple ve CXMT konuya ilişkin resmi açıklama yapmış değil.

Yapay zeka belleği adeta süpürüyor

Apple'ın Çinli üreticinin kapısını çalmasının arkasında yalnızca tedarik zincirini çeşitlendirme isteği bulunmuyor.

Asıl baskı yapay zekâ sektöründen geliyor.

Nvidia ve diğer yapay zekâ işlemcilerinin kullanıldığı veri merkezleri, yüksek miktarda gelişmiş bellek kapasitesine ihtiyaç duyuyor. Dünyanın büyük bellek üreticileri Samsung Electronics, SK Hynix ve Micron da yatırımlarının giderek daha büyük bölümünü yüksek kârlı yapay zekâ ürünlerine yönlendiriyor.

Bu değişim telefon, tablet ve kişisel bilgisayarlarda kullanılan standart DRAM ürünlerinin arzını sıkıştırıyor.

Sonuç ise tüketici elektroniği üreticileri için daha pahalı bellek ve daha zor tedarik oluyor.

Apple CEO'su Tim Cook da daha önce artan bellek ve depolama maliyetlerinin şirket üzerinde giderek büyüyen bir baskı oluşturduğunu açıklamıştı.

Şirket haziran ayında bazı MacBook ve iPad modellerinin fiyatlarını yükseltmişti.

iPhone fiyatları için neden önemli?

Bellek çipi, bir akıllı telefonun en görünür parçası olmayabilir ancak cihaz maliyetinin önemli kalemlerinden biri.

Apple gibi yüz milyonlarca cihaz satan bir şirkette parça başına birkaç dolarlık maliyet farkı bile toplam hesapta milyarlarca dolara ulaşabiliyor.

Bu nedenle Apple yeni bir tedarikçi eklediğinde yalnızca üretim güvenliğini artırmış olmuyor.

Mevcut tedarikçileriyle yaptığı fiyat pazarlığında da elini güçlendirebiliyor.

CXMT'nin Apple tedarik zincirine girmesi, uzun vadede Samsung, SK Hynix ve Micron'un karşısına yeni bir alternatif çıkarabilir.

Ancak bu testlerin başarıyla tamamlanması halinde dahi bunun iPhone veya MacBook fiyatlarına kısa sürede indirim olarak yansıyacağı anlamına gelmiyor.

Apple açısından ilk hedefin, bellek arzını güvence altına almak ve maliyetlerdeki sert yükselişi sınırlamak olması bekleniyor.

Çinli şirket dünyanın dördüncü büyüğü oldu

CXMT birkaç yıl öncesine kadar küresel bellek sektöründe sınırlı ağırlığa sahip bir üreticiydi. Bugün ise tablo oldukça farklı.

2016 yılında kurulan şirket; akıllı telefonlarda, bilgisayarlarda, tabletlerde ve sunucularda kullanılan DRAM çiplerini üretiyor. CXMT'nin küresel DRAM pazarındaki payı 2025 itibarıyla yaklaşık yüzde 7,7'ye yükseldi ve şirket Samsung, SK Hynix ve Micron'un ardından dünyanın dördüncü büyük üreticisi haline geldi.

Şirket temmuz ayında Şanghay'da gerçekleştirdiği halka arzdan 8,6 milyar dolar topladı. Ardından Beijing'de ikinci büyük DRAM fabrikası kurmak için hazırlıklara başladı.

Yeni projelerin tamamlanması halinde CXMT'nin üretim kapasitesinin bugünkü seviyelerin iki katından fazlasına çıkabilecek olması, küresel bellek piyasasındaki rekabet açısından önemli görülüyor.

Apple'dan önce diğerleri Çin çipine geçti

CXMT artık yalnızca Çinli elektronik üreticilerine satış yapan bir şirket de değil.

Küresel bilgisayar üreticilerinin bir bölümü bellek sıkıntısına karşı Çinli üreticiyi alternatif olarak kullanmaya başladı.

HP ve Acer'ın CXMT bellek çiplerini ABD dışında satılan bazı bilgisayarlarda kullanmaya başladığı belirtiliyor.

Bu gelişme Apple açısından da önemli bir referans oluşturuyor.

Çünkü Çinli üreticinin küresel markaların kalite ve tedarik testlerinden geçmesi, uzun yıllardır üç büyük üreticinin kontrol ettiği DRAM pazarında yeni bir oyuncunun yerleşmeye başladığı anlamına geliyor.

Apple'ın iPhone ve MacBook testleri başarılı olursa CXMT açısından şimdiye kadarki en önemli müşteri kazanımlarından biri gündeme gelebilir.

Asıl engel fabrikada değil Washington'da

Apple'ın önündeki en büyük sorun yalnızca çiplerin teknik performansı değil.

CXMT, ABD Savunma Bakanlığı'nın Çin ordusuyla bağlantılı olduğu ileri sürülen şirketler listesinde bulunuyor.

Bu liste CXMT'den çip satın alınmasını tek başına tamamen yasaklayan bir yaptırım kararı anlamına gelmiyor. Ancak Apple gibi ABD merkezli ve Washington ile yakın ilişkiler içinde bulunan bir şirket açısından olası anlaşmayı siyasi açıdan hassas hale getiriyor.

Apple'ın bu nedenle CXMT ile yapılabilecek bir tedarik anlaşması için Beyaz Saray'ın desteğini almak istediği belirtiliyor.

ABD'de bazı siyasetçiler ise Çin'in yarı iletken sektörüne yönelik kısıtlamaların daha da sıkılaştırılmasını savunuyor.

Dolayısıyla Apple'ın önünde alışılmışın dışında bir denklem bulunuyor.

Bir tarafta yapay zekâ patlamasının yarattığı bellek sıkıntısı ve yükselen maliyetler, diğer tarafta dünyanın en hızlı büyüyen alternatif üreticilerinden biri ve onunla çalışmayı zorlaştırabilecek Washington–Beijing teknoloji savaşı var.

iPhone'da Çin çipi için sırada ne var?

Şimdilik kesinleşmiş bir anlaşma bulunmuyor.

Apple'ın ilk olarak CXMT çiplerinin performans, enerji tüketimi, güvenilirlik ve uzun vadeli üretim kapasitesi gibi kriterlerini test etmesi gerekiyor.

Bunun ardından ticari koşullar ve siyasi izin süreci belirleyici olacak.

Testlerin olumlu sonuçlanması halinde Çin'de satılan bazı iPhone veya MacBook modelleri ilk adaylar arasında bulunuyor.

Gelişmenin asıl önemi ise tek bir iPhone modelinden daha büyük.

Yapay zekâ, dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinin çip tedarik zincirini yeniden şekillendirirken Çin, yıllardır ABD ve Güney Kore şirketlerinin hakim olduğu bellek pazarında ilk kez Apple'ın kapısına kadar gelmiş durumda.

Murat Ali Oral-Dünya