banner79

banner80

Uyumlu vergi mükellefine yüzde 5 vergi indiriminde sorunlar bitmiyor

Süresinde beyanname vermemek veya tarhiyata uğramak 3 yıl boyunca indirimden mahrum kalmak gibi ağır sonuçlara yol açabiliyor

GÜNDEM 18.03.2021, 08:59
Uyumlu vergi mükellefine yüzde 5 vergi indiriminde sorunlar bitmiyor

Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine, verginin yüzde 5'i oranında sağlanan indirimin tasarımında çok temel hatalar var. Ödenmemiş vergi borçları ile ilgili sorun çözüldü, ancak son 3 yıla ilişkin tüm vergi beyannamelerinin zamanında verilmesi şartı, gerçekten çok ciddi haksızlıklara neden oluyor.

İndirim, hesaplanan vergiden 5 puan indirim şeklinde değil, hesaplanan verginin yüzde 5'i oranında hesaplanıyor. Ayrıca indirimin tutar itibariyle bir sınırı var ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanıyor. 2021 yılında verilecek beyannamelerde uygulanabilecek indirim en fazla 1.500.000 TL seviyesinde.

Örneğin, 2020 yılına ilişkin Nisan 2021 ayında verilecek kurumlar vergisi beyannamesinde kurumun matrahının 5.000.000 TL ve % 22 oranıyla hesaplanan kurumlar vergisinin 1.100.000 TL olduğunu varsayalım. Bu tutar, geçici vergi ve stopaj mahsubundan önceki tutardır. Bu mükellef, şartları sağlaması halinde (1.100.000 x %5=) 55.000 TL vergi indirimine hak kazanacak. Yani beyanname üzerinden (1.000.000 – 55.000=) 945.000 TL vergi tahakkuk ettirilecek. Böylece mükellefin efektif vergi yükü bu tutarda düşecektir. Bu örnekte mükellefin vergi oranı (945.000/5.000.000=) %18,9 olacak, yani yaklaşık 1 puan düşecek.

Geçici vergi ve stopaj mahsubu nedeniyle kurumlar vergisi beyannamesi üzerinden indirimi mümkün olmayan vergi indirimi tutarı, 1 yıl içerisinde (yani 30 Nisan 2022 tarihine kadar) mükellefin beyanı üzerine tahakkuk edecek diğer vergilerinden mahsup edilebiliyor. Bu süre içerisinde mahsup edilemeyen indirimi tutarlarının iadesi mümkün değil, yani mahsup edilemeyen tutar itibariyle indirim hakkı kaybediliyor.
 

İndirimden yararlanma şartları

Mevcut düzenlemeye göre indirimden yararlanabilmek için aranan şartlar şunlar:

* İndirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile önceki iki yıla ait vergi beyannamelerinin[1] kanuni süresinde verilmiş olması (Buna göre, 2021 yılında verilmesi gereken 2020 yılına ait gelir ve kurumlar vergisi beyannamelerinde bu indirimden yararlanabilmek için 2020, 2019 ve 2018 yıllarına ait vergi beyannamelerinin süresinde verilmiş olması gerekiyor.)

* Geriye doğru son 3 yıl (2020, 2019 ve 2018) içinde beyana tabi vergi türleri itibarıyla bir tarhiyat bulunmaması (Yapılan tarhiyatların kesinleşmiş yargı kararlarıyla veya uzlaşma ya da düzeltme hükümlerine göre tamamen ortadan kaldırılmış olması durumunda bu şart ihlal edilmiş sayılmıyor. Bu şu demek, mükellef hakkındaki iddia henüz kesinleşmese de indirimden yararlanamıyor.)

* İndirimin hesaplanacağı beyannamenin verildiği tarih (2020 yılı kurumlar vergisi beyannameleri için 30 Nisan 2021) itibariyle 1.000 TL'nin üzerinde vadesi geçmiş vergi borcunun (vergi cezaları ile gecikme faizi ve zammı gibi fer'i alacaklar dâhil) bulunmaması,

* Vergi indiriminin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile önceki dört takvim yılında Vergi Usul Kanununun 359 uncu maddesinde sayılan kaçakçılık suçu fiillerinin[2] işlenmemiş olması (Burada da kesinleşme şartı aranmıyor).

Süresinde verilmeyen bir vergi beyannamesinin pişmanlıkla verilmiş olması indirime engel midir?

Kanun metninde "Kanuni süresinde verilen bir beyannameye ilişkin olarak kanuni süresinden sonra düzeltme amacıyla veya pişmanlıkla verilen beyannameler bu şartın ihlali sayılmaz." ifadesi yer almaktadır. Bu düzenlemenin mefhumu muhalifinden, kanuni süresinde verilmeyen bir beyannamenin kanuni süresinden sonra verilmesi durumunda indirimden yararlanılamayacağı iddia ediliyor. Ancak kanuni süresinden sonra pişmanlıkla verilen beyannamelerin indirime engel olacağı açık değil. Çünkü kanun metninde "Kanuni süresinde verilen bir beyannameye ilişkin olarak" ibaresinden sonra virgül konulmamış. Kanun metninde yer verilmeyen virgüle nedense 301 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yer verilmiş.

Tebliğin ilgili bölümü şöyledir:

"Öte yandan, kanuni süresi içerisinde verilen bir beyannameye ilişkin olarak, (bu virgül kanunda yer almayan virgüldür!) kanuni süresinden sonra düzeltme amacıyla veya pişmanlıkla verilen beyannameler vergi indiriminden yararlanılmasına engel teşkil etmeyecektir."

Böylece Hazine ve Maliye Bakanlığı, kanun koyucunun iradesine müdahale etmekte ve metni nasıl okumamız gerektiği konusunda bizi yönlendirmektedir.

Ne kanuni düzenlemede ne de tebliğde kanuni süresinden sonra verilen pişmanlık beyannamelerine yönelik herhangi bir açıklama bulunmuyor. Ancak yukarıda işaret ettiğimiz "virgül meselesi", Bakanlığın süresinden sonra pişmanlıkla verilen beyannamelerin indirime engel teşkil ettiğini düşündüğünü açıkça gösteriyor. Nitekim beyanname sistemi bu durumu indirime engel bir durum olarak görüp, mükellefi uyarıyor.

Süresinde verilmeyen bir beyannamenin pişmanlıkla verilmesi halinde süresinde verilen beyannamelerle eşit olduğunu, pişmanlığın bu beyannameyi süresinde verilmiş bir beyanname haline getirdiğini düşünüyorum.

Pişmanlıkla verilen beyannameler için vergi ziyaı cezası alınmaması, tahakkuktaki gecikmenin gecikme zammı oranındaki pişmanlık zammı ile giderilmesi ve bununla yetinilmesi; pişmanlıkla verilen beyannamelerin süresinde verilmiş beyannamelerin sağladığı tüm imkân ve hakları sağladığının kabulünü gerektirir. Bu beyannameler için başka müeyyideler uygulanması kanunun ruhuna aykırıdır.

Çünkü pişmanlıkta İdarenin tespit etmediği eksikliği mükellef kendisi bildirmekte ve tamamlamaktadır. Gecikmenin bedelini de ödemektedir.

Örneğin konut kira istisnasının üzerinde kira geliri elde edip bu geliri beyan etmeyenler veya eksik beyan edenler istisnadan yararlanmazlar. Ancak İdarenin bunu tespitinden önce pişmanlıkla beyanda bulunarak bu eksikliği giderenler istisnadan yararlanabilir. Vergi uygulamalarında bunun başka örnekleri de vardır.

 

Süresinde beyanname vermemek veya tarhiyata uğramak 3 yıl boyunca indirimden mahrum kalmak gibi ağır sonuçlara yol açabiliyor

Yazının girişinde belirtiğim gibi yüzde 5 vergi indiriminin yanlış kurgulandığını düşünüyorum. Çünkü indirimden yararlanmayı engelleyen fiiller (süresinde beyanname verilmemesi veya tarhiyat yapılması vs.) mükellefin 3 yıl indirimden yararlanmasına engel oluyor.

Bunun çok ağır bir yaptırım olduğunu düşünüyorum. İndirimin uygulandığı yıl bu eksikliğin indirime engel olmasını anlıyorum, ancak takip eden iki yılda da indirimden yararlandırılmamasını çok ağır/ölçüsüz buluyorum.

Üstelik indirime engel olan eksiklik çok düşük bir vergi tahakkukunu gerektiren, örneğin 100 TL'lik bir tahakkuka ilişkinse, bu eksikliğin 3 yıl boyunca yıllık 1,5 milyon TL gibi bir avantajı ortadan kaldırıyor olmasının izahı olamaz.

Bu nedenle, belli bir oranın (örneğin yüzde 5'in) altında eksik beyanın veya yapılan tarhiyatın indirime engel olmayacağı yönünde acil düzenleme yapılmalıdır.
 

İndirim uygulamasındaki diğer sorunlar…

- Gelir vergisi mükelleflerinden sürekli mükellefiyeti bulunan ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle gelir vergisi mükellefi olanların dışındaki ücret ve kira gelirleri gibi gelirlerini beyan edenler ile kurumlar vergisi mükelleflerinden finans ve bankacılık sektörlerinde faaliyet gösterenler, sigorta ve reasürans şirketleri, emeklilik şirketleri ve emeklilik yatırım fonları indirimden yararlanamıyorlar. Bunun haklı bir gerekçesi yok. Bu durum söz konusu mükelleflerin vergi oranının diğer mükelleflere göre daha yüksek oluşmasına neden oluyor. Bu durumun eşitlik ilkesine aykırı olduğunu düşünüyorum.

- Özellikle ücret geliri elde edenlerin bu indirimden mahrum bırakılmasının hiçbir haklı gerekçesi olamaz. Bu durum, emekten kaynaklanan ücret gelirlerinin sermaye gelirine kıyasla korunması gerektiğini öngören "ayırma kuramına" aykırı.

- Vergi indiriminin beyanname üzerinden indirilemeyen kısmı 1 yıl içinde mahsup edilmezse, mahsup edilemeyen tutar iade edilmiyor. Bu durumun da eşitlik ilkesine aykırı olduğunu düşünüyorum. Mahsup edilecek vergi borcu çıkmayan mükelleflere mahsup edilemeyen tutarın nakden iadesini öngören bir yasal değişiklik yapılmalıdır. Bu sorun önemli ölçüde geçici vergi beyannamesinde indirime imkân tanınarak kolayca çözülebilir.

- İndirim şartlarından biri olan beyan tarihi itibariyle vergi borcunun olmaması konusunda 1.000 TL'ye kadar yasal tolerans gösteriliyor. Ancak bu tutar yeniden değerleme oranında artırılmadığı için her geçen yıl eriyor. Bu tutarın da makul seviyesini koruması için her yıl en azından yeniden değerleme oranında artırılması gerekir.


[1] Vergi beyannameleri ibaresi, yıllık gelir vergisi ve kurumlar vergisi beyannameleri, geçici vergi beyannameleri, muhtasar, muhtasar ve prim hizmet beyannameleri ile Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerine verilmesi gereken KDV ve ÖTV beyannamelerini; vergi ibaresi, anılan Bakanlığa bağlı vergi dairelerine verilmesi gereken beyannameler üzerine tahakkuk eden vergileri ifade eder.

[2] Naylon fatura kullanmak gibi.

T24 | Erdoğan SAĞLAM

Yorumlar (0)
13
az bulutlu
Namaz Vakti 20 Nisan 2021
İmsak 04:37
Güneş 06:11
Öğle 13:08
İkindi 16:53
Akşam 19:56
Yatsı 21:23
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 33 71
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 33 65
4. Trabzonspor 34 59
5. Alanyaspor 34 52
6. Gaziantep FK 33 51
7. Hatayspor 33 50
8. Sivasspor 33 50
9. Karagümrük 33 49
10. Göztepe 34 46
11. Antalyaspor 34 42
12. Konyaspor 33 41
13. Rizespor 33 39
14. Malatyaspor 33 37
15. Ankaragücü 33 37
16. Kasımpaşa 34 37
17. Kayserispor 33 34
18. Başakşehir 33 33
19. Erzurumspor 34 31
20. Gençlerbirliği 33 31
21. Denizlispor 33 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 31 61
4. Altay 31 57
5. İstanbulspor 31 57
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Ümraniye 31 47
9. Tuzlaspor 31 47
10. Bursaspor 31 43
11. Bandırmaspor 31 39
12. Boluspor 31 38
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 31 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 31 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 32 66
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 32 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 32 53
7. Tottenham 32 50
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 32 46
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 31 33
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 31 70
2. Real Madrid 31 67
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 31 64
5. Villarreal 31 49
6. Real Betis 31 48
7. Real Sociedad 31 47
8. Granada 30 39
9. Levante 31 38
10. Celta de Vigo 31 38
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Osasuna 31 37
13. Cádiz 31 36
14. Valencia 31 35
15. Getafe 31 31
16. Deportivo Alaves 31 27
17. Huesca 31 27
18. Real Valladolid 30 27
19. Elche 31 26
20. Eibar 31 23
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@