ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısının hakim olduğu yurtiçinde Borsa İstanbul’un dalgalı seyriyle yatırımcısında azalma yaşandığı yılın ikinci çeyreğinde hanehalkları yönünü yurtdışına döndü.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası verilerine göre yılın ikinci çeyreğinde yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı hisse senetlerine yatırımı 4.77 milyar dolar ile tarihi en yüksek seviyesine görürken hanehalklarının yurtdışı hisse portföyü de 3.98 milyar dolar ile rekor kırdı. Bu tercihte hem yurtdışında yükselen teknoloji hisselerinin cazibesi hem de yurtiçinde elde edilemeyen döviz geliri isteği etkili oldu.
TCMB sıkı para politikası kapsamında TL yatırımı daha cazip hale getirmek için makroihtiyati önlemleri uyguluyor. İran’a yönelik savaş da dezenflasyon programını kesintiye uğratırken bir süre daha yüksek faiz ve enflasyonun süreceğine yönelik beklentileri arttırdı.
Bu yılın ikinci çeyreğinde TCMB’nin haftalık repo ihalelerine ara vererek üst banttan piyasayı fonlaması hem kredi hem de mevduat faizlerini yüksek tutmaya devam etti. Bankacılık sektörü yüzde 40’ın altına düşmedi TL mevduat faizlerinde yılın ikinci çeyreğinde. Bunun yanı sıra dolar/TL’de yükseliş de TCMB’nin döviz satışlarıyla dengelendi. Ve yurtiçi yerleşikler döviz kazancının yolunu dışarda aradı.
Para piyasası araçlarında sert düşüş
Bu bir süredir böyle aslında. Haziran 2023’ten bu yana dolar/TL’de yükseliş sınırlı kalıyor ve döviz getirisi elde etmek oldukça güç. Yılın ikinci çeyreğinde yurtiçi yerleşikler çok daha iştahlı şekilde yurtdışı portföy yatırımlarına ilgi gösterdi. TCMB verilerine göre yurtdışı portföy yatırımları toplamı bu yıl ikinci çeyrekte 9.1 milyar doları aştı. Yılın ilk çeyreğine göre 1 milyar doları aşan gerileme yaşansa da bu para piyasası araçlarına ilk çeyrekte trendinin çok üzerinde bir yatırım gerçekleştirilmesinden kaynaklandı. İlk çeyrekte yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı para piyasası araçları yatırımı 1.6 milyar dolar seviyesindeyken ikinci çeyrekte 127 milyon dolar ile önceki dönemki trendine yakın seyre geri döndü. Para piyasası araçları dışında bono ve tahvil yatırımları da yurtiçi yerleşiklerin ilk çeyreğe göre azaldı. TCMB verilerine göre ikinci çeyrekte yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı bono ve tahvil yatırımları 4.2 milyar dolar oldu ilk çeyrekte bu rakam 4.66 milyar dolar seviyesindeydi. Savaşın tahvil faizlerine etkisi yurtiçi yerleşiklerin tercihlerinde de etkili olmuş görünüyor.
5 yılda hisse yatırımı 4’e katladı
Tüm bu siyasi, jeopolitik gelişmelerden etkilenmeyen tek yurtdışı portföy yatırımı hisse senedi oldu. Yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı hisse senedi yatırım 4.77 milyar dolar ile tarihi en yüksek seviyesine çıktı. Bu yılın ilk çeyreğinde rakam 3.97 milyar dolar seviyesinde bulunuyordu. Yurtdışı hisse yatırımları geçen yılın aynı çeyreğine göre 67,22 arttı. Yurtdışı hisse yatırımlarında en büyük payı hanehalklarının yatırımları oluşturuyor. Yurtdışı hisse senedi portföyünü yüzde 83,4'üne hanehalkları sahip.
Hanehalklarının yurtdışı hisse senedi portföyleri yılın ikinci çeyreğinde 3.98 milyar dolara yükseldi. Bu rekor bir seviyeye işaret ediyor. 5 yıl öncesindeki yurtdışı hisse portföyünün 4 katına işaret eden bu rakam bu yılın ilk çeyreğine göre ise 800 milyon dolara yakın artışı gösteriyor. Geçen yılın aynı çeyreğine göre hanehalklarının yurtdışı portföy yatırımlarındaki artış yüzde 68,33 oldu. Hanehalklarının döviz getirisi amacının yanı sıra yurtiçinde Borsa İstanbul'da ikinci çeyrekteki yaşanan kayıpları ve yurtiçi hisse yatırım tercihindeki azalmayı yurtdışına yönelttiği anlaşılıyor. Yurtiçi hanehalklarının bono ve tahvil yatırımları ise bu yılın ilk çeyreğine göre 500 milyon dolar kadar geriledi. Toplamda 2.18 milyar dolarda kaldı.
İlk sırada ABD hisseleri var
Yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı hisse senedi portföyünde ilk sırayı yüzde 86 pay ile Amerika oluşturuyor. Amerikan borsalarına ve hisse senetlerine yatırım ise yapay zekanın sürüklediği teknoloji endekslerinde yaşanan getiriden pay kapma arayışı olabilir. TCMB verilerine göre yurtiçi yerleşiklerin Amerika borsalarında hisse portföyü 4.1 milyar doları aşmış durumda. Avrupa'da ise 619 milyon dolarlık bir hisse portföyü bulunuyor yurtiçi yerleşiklerin. Diğer kıtalarda ise yok denecek kadar az bir portföy tutuluyor.
Şebnem Turhan-Ekonomim
