Gerçek kişiler yani bizler muhtelif faaliyetlerde bulunarak gelir elde edebilmekte ve dolayısıyla da bu gelirlerden gelir vergisi ödemekteyiz. Bunlar arasında restoran işletmeciliği, çiftçilik, avukatlık, mali müşavirlik, yazarlık gibi faaliyetler de bulunmaktadır.
Elde edilen gelirler bazen geliri elde eden kişi tarafından ertesi yıl beyan edilir, bazen ücretlilerde olduğu gibi geliri ödeyen tarafından kaynakta kesinti (stopaj) yapılarak vergilendirilir. Bazı gelirlerde ise hem stopaj yapılır hem de belirli şartlar oluşursa ayrıca yıllık beyanname verilmesi gerekir.
Vergi idaresine beyan yoluyla muhatap olmak çoğu kişi için külfetli görülür. Sürelerin kaçırılması, hatalı beyan gibi riskler de bu külfetin doğal sonucudur.
İşte bu yazıda, makale ve kitap yazanların elde ettikleri telif gelirlerinin nasıl vergilendirildiğini, özellikle yıllık beyan gerekip gerekmediğini ele alacağım.
Temel husus
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte makaleler ve kitaplar artık çok daha geniş kitlelere, çoğu zaman internet üzerinden ulaşabiliyor. Gazetelerde köşe yazıları, akademik dergilerde makaleler, basılı ya da elektronik kitaplar günlük hayatın parçası hâline geldi.
Okur açısından sorun yok; asıl merak edilen konu, yazara ödenen telif ücretinin vergisel durumu.
Kitap ya da makale yazma faaliyeti
Kitap ya da makale yazma faaliyeti, bir işverene bağlı olarak, emir ve talimat altında yapılıyorsa elde edilen gelir ücret sayılır ve ücret olarak vergilendirilir. Ancak bu faaliyet çoğu zaman bağımsız şekilde yürütülür. Bu durumda elde edilen gelir, serbest meslek kazancı niteliğindedir.
Serbest meslek kazancı sayılan telif ödemelerinde vergiyi, ödemeyi yapan kişi veya kurum stopaj yoluyla kesip vergi idaresine öder. Böylece yazar, çoğu durumda ayrıca bir beyan yükümlülüğüyle karşılaşmaz.
Bu ayrım, aşağıda değineceğim istisna uygulaması açısından önemlidir.
Makale ve kitap yazım faaliyeti belli bir tutara kadar istisnadır
Gelir Vergisi Kanunu m.18 uyarınca yazılan makale ve kitaplardan elde edilen gelir, gelir vergisinden istisnadır. Buradaki istisna ifadesinden; makale ya da kitap yazımından elde edilen gelir yazara ödenirken GVK m.18 kapsamındaki faaliyetler için yüzde 17; diğerlerinden yüzde 20 stopaj yapılır ve yazarın elde edeceği tutarın toplamı GVK m.103/son diliminde yer alan tutarı (2025 yılı için 4 milyon 300 bin lira, 2026 yılı için 5 milyon 300 bin lira) aşmazsa ayrıca beyan verilmesine gerek olmadığı anlaşılmalıdır. Yani elde edilen telif tutarı 2025 yılı için 4 milyon 300 bin lira, 2026 yılı için 5 milyon 300 bin lirayı aşmıyorsa yazarın ayrıca beyan etmesine gerek yoktur. Ödemeyi yapan tarafından yapılan stopaj nihai vergilemededir.
Daha basit bir ifadeyle buradaki “istisna” kavramı, stopaj yapılmaması anlamına gelmez. Stopaj yapılır; ancak belirlenen sınır aşılmadığı sürece bu stopaj nihai vergi olur ve yazarın ayrıca beyanname vermesi gerekmez.
İlaveten bu istisnadan yararlanma hususunda 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na göre bazı eserler kayıt ve tescile zorunlu; bazılarını ise zorunlu tutulmamıştır. Kitap ve makale yazımı kayıt ve tescilinin zorunluları arasında sayılmamıştır. Yani istisnadan yararlanmak için kayıt ve tescil zorunluluğu bulunmamaktadır.
Örneğin 2025 yılında bir gazeteye düzenli köşe yazısı yazan Dr. Mahfi Bey’e 2025 yılı için toplamda 400 bin lira ödeme yapılmışsa ve 400 bin liralık bu tutar da GVK m.103/son dilimi aşmıyorsa -2025 yılı için 4 milyon 300 bin lira- Dr. Mahfi Bey’in bunu ayrıca beyan etmesine gerek yoktur.
Parasal sınırı geçmekte kullanılacak tutar ise stopaj dahil tutardır. Yani stopajın uygulandığı matrahtır; hesabınıza yatan tutar değildir, dikkat….
Ayrıca birden fazla gazeteden telif alınacaksa hepsinin toplu dikkate alınması gerekmektedir. Örneğin birden fazla gazete köşe yazarlığı yapan ve bunlardan ayrı ayrı 900 bin ve 700 bin lira telif alan kişi bu ikisini toplu dikkate alıp 2025 yılı için 4 milyon 300 bin lirayı aşıp aşmayacağına bakacaktır. Stopaj dahil tutarların toplamı aşıyorsa beyan edecek aksi durumda beyan etmeyecektir.
Sınırı aşarsa
Elde edilen teliflerin toplamı 2025 yılı için 4 milyon 300 bin lirayı aşarsa bu kez bu kişi telifi aldığı yılı takip eden mart ayında yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan etmesi gerekmektedir.
Örneğin 2025 yılında makale ve kitap yazımında stopajlar dahil 6 milyon lira telif alan yazar Murat Bey, bu gelirini 2026 Mart ayında yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan etmesi gerekmektedir. Bu beyannamede vergi hesaplanırken GVK m.89’da yer alan engelli indirimi, hayat sigortası vs giderleri indirim konusu yapabilecek ardından hesaplanan gelir vergisinden teliften yapılan stopajı da düşebilecektir.
Burada önemli bir hususu da vurgulamak gerekir: Telif geliri nedeniyle yıllık beyanname veren kişiler, gelir unsuru itibarıyla serbest meslek kazancı elde etmiş sayılmakla birlikte, bu kazançlar için defter tutma ve belge düzenleme yükümlülüğüne tabi değildir.
Başka gelir varsa ne olacak?
Telif elde eden kişinin başka bir gelirinden dolayı beyan vermesi gerekmesi durumunda telif kazancı tutarı istisna sınırı içindeyse, telif kazancını yıllık beyana dahil etmesine gerek yoktur. Nitekim GVK m.86/1-a uyarınca tam mükellefiyette kazanç ve iratların istisna hadleri içinde kalan kısımları için yıllık beyanname verilmeyeceği ve diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde de bu gelirlerin beyannameye dahil edilmeyeceği belirtilmiştir.
Örneğin 2025 yılında konut kira geliri 300 bin lira olan ve ayrıca gazete yazılarından dolayı 600 bin lira telif kazancı alan Nesrin Hanım, konut kira geliri için yıllık gelir vergisi beyannamesi verecek ama telif kazancı 2025 yılı için 4 milyon 300 bin lirayı aşmadığı için bunu beyannameye dahil etmeyecektir.
Öneri
Telif gelirleri zaten stopaj yoluyla kayıt altına alınmaktadır. Buna rağmen belirli bir tutarın aşılması hâlinde ayrıca yıllık beyanname verilmesi; zaman kaybına, idare açısından iş yüküne ve uygulamada karışıklığa yol açmaktadır.
Stopaj oranlarının makul bir seviyede artırılması (örneğin yüzde 25) ve buna karşılık yıllık beyan yükümlülüğünün kaldırılması hem yazarlar hem de vergi idaresi açısından daha sade ve etkin bir sistem yaratacaktır.
Ayrıca stopaj oranının az biraz artırılmasının verginin tahsil zamanı açısından da Hazine'nin lehine bir uygulama olacaktır.