Anayasa Mahkemesinin 15 Ocak 2026 tarihli, E.2025/94, K.2026/11 sayılı iptal kararının ardından vergi alanındaki elektronik tebligatın yasal çerçevesi yeniden düzenlendi. 7587 sayılı Kanunun 9’uncu maddesiyle değiştirilen Vergi Usul Kanununun 107/A maddesi, 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi. Gözler uygulama esaslarını belirleyecek olan ikincil düzenlemelerdeydi. Beklenen düzenleme, 596 Seri No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile yapıldı.
İPTAL NEDEN İSTENDİ?
Anayasa Mahkemesinin iptal konusu kararına başvuru, defter ve belgeleri gizleme suçuna ilişkin bir dava nedeniyle Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 19. Ceza Dairesinden gelmişti. İtiraza konu olayda, (1) vergi kaydı resen terk ettirilen tüzel kişinin ticaret sicilinden silininceye kadar sistemden çıkamaması ve elektronik tebligatlarını izleme yükünün devam etmesi, (2) zorunluluğun kapsamının idari düzenlemelerle belirlenmesi ve (3) tebligat kayıtlarının vergi idaresince tutulması eleştiriliyordu. Anayasa Mahkemesi, zorunluluğun başlangıcı, sona ermesi ve kapsamına ilişkin temel esasların kanunda belirlenmeden Bakanlığa geniş yetki verilmesini iptal nedeni yaptı.
Teknik altyapı kurma yetkisine ilişkin başvuruyu ise bu hüküm davada uygulanacak kural olmadığından reddetti. Dolayısıyla bu ret, elektronik tebligata ilişkin altyapının Bakanlık tarafından kurulmasına dair yetkinin ileride anayasal denetime konu edilmeyeceği anlamına gelmiyor.
ZORUNLULUK
Genel Tebliğ’de, kanunda belirlenen kapsam doğrultusunda kurumlar vergisi mükelleflerini, ticari, zirai ve mesleki kazançları dolayısıyla gerçek usulde vergilendirilen gelir vergisi mükelleflerini, kollektif şirketler ile adi komandit şirketleri elektronik tebligat sistemini kullanmakla yükümlü tutuyor. ÖTV Kanununa ekli (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi malların ilk iktisabında adına tescil yapılan kişiler ve teşekküller de kapsamda. Zorunluluk kapsamı dışında kalanlardan dileyenler isteğe bağlı olarak sisteme katılabiliyor.
Özetle yeni yasal düzenleme, daha önce ikincil düzenlemelerle belirlenen zorunluluk kapsamını ve sistemden çıkış esaslarını kanun düzeyine taşıyor; Tebliğ de bu çerçeveyi izliyor.
Bununla birlikte, Anayasa Mahkemesine yapılan başvuruda aşırı külfet oluşturduğu ileri sürülen durumu dahi değiştirmiyor. Vergi kaydı resen terk ettirilen tüzel kişinin sistemden çıkışı, ilgili sicil kaydının silinmesine bağlandığından, aradaki dönemde elektronik tebligatlarını izleme yükü devam ediyor.
İSTİSNALAR
Engellilik oranı yüzde 90 veya üzerinde olan gerçek kişiler için elektronik tebligat sistemine giriş zorunluluğu bulunmuyor. Tebliğ, tüzel kişiler ve tüzel kişiliği olmayan teşekküllerde de tek kanuni temsilcinin veya idarecinin, birden fazla varsa tamamının bu durumda olmasını istisna için arıyor. Yöneticilerden yalnızca birinin engelli olması yeterli değil. Sağlık kurulu raporunun vergi dairesine sunulması gerekiyor.
On sekiz yaşından küçük gerçek kişiler de zorunluluk dışında. Ancak bunun gerekçesi, küçüklerin vergi mükellefi olamayacağı değildir; vergi mükellefiyeti için kanuni ehliyet şartı aranmaz.
Mevcut kullanıcılar yeniden başvurmadan devam ediyor. Tebliğ öncesinde sisteme girmemiş zorunluluk kapsamındaki mükellefler yönünde ise son tarih 30 Kasım 2026 olarak belirleniyor.
Yeni mükellefiyetlerde işe başlamayı izleyen on beş gün içinde başvuru gerekiyor.
SİSTEMDEN ÇIKIŞ
Tüzel kişilerde ilgili sicil kaydının silinmesi, gerçek kişilerde ölüm veya gaiplik sistemden çıkış nedeni. Zorunlu kapsamdaki gerçek kişiler, mükellefiyetin sona erdiği tarihi izleyen beşinci takvim yılı sonundan itibaren, başka zorunlulukları yoksa başvuruyla çıkabiliyor.
İsteğe bağlı katılanlar da başka zorunluluk bulunmaması şartıyla talepte bulunabiliyor.
Altmış beş yaşını dolduranların çıkışı ise yaşın dolmasıyla kendiliğinden gerçekleşmiyor; vergi dairesine veya Dijital Vergi Dairesine başvuru gerekiyor.
Kısıtlılık, ceza infaz kurumuna girme veya askerlik nedeniyle sistemi kullanma imkânı ortadan kalkanlar için geçici çıkış öngörülüyor. Askerlik hâli yönünde bir düzenleme yapılması önceki yazılarımda dikkat çektiğim bir husus idi.
Engelliler için sistemden çıkış, engelin başladığı tarihten değil, bildirim veya idarenin öğrenme tarihinden itibaren gerçekleşiyor. Bu nedenle, engelin ortaya çıkması ile sistemden çıkış arasında geçen sürede yapılan elektronik tebligatların geçerliliğinin yargı önünde tartışma konusu olması beklenebilir. Engel kalktığında zorunluluk devam ediyorsa bir ay içinde yeniden başvurulmalı.
Tasfiye ve iflas hâlindeki şirketlerde elektronik tebligat yapılmaması, tasfiye memuru veya iflas idaresinin isteğe bağlı başvurusuna imkân tanınması da dikkat çekiyor.
OTUZ YILLIK KAYIT SAKLAMA
Tebliğ’in açıklama gerektiren hükümlerinden biri, sistemin işleyişine ilişkin olay kayıtlarının zaman damgasıyla imzalanarak otuz yıl saklanması. Buradaki kayıtların, elektronik tebligat hizmeti sırasında oluşan bilişim sistemi işlem kayıtları olduğu anlaşılıyor. Amaç, tebligatın gerçekleştiğini ve zamanını kayıt altına almak olabilir; nitekim bu kayıtların talep üzerine ilgilisine ve yetkili mercilere sunulacağı Tebliğ’de açıklanıyor.
Bununla birlikte her kayıt için otuz yıllık süre neden gereklidir? Vergilendirme ile ilgili belgeler; ezcümle ihbarnameler, vergi incelemesine ilişkin tutanak ve raporlar, uzlaşma tutanakları vb. aynı süre boyunca muhafaza edilecek midir?
Vergi Usul Kanunun 253 üncü maddesi, "Bu kanuna göre defter tutmak mecburiyetinde olanlar, tuttukları defterlerle esikaları, ilgili bulundukları yılı takibeden takvim yılından başlıyarak beş yıl süre ile muhafaza etmeye mecburdurlar” hükmüne amirdir.
Kayıtların daha uzun saklanmasının hukuki zemini nedir? Elektronik ortamdaki kişisel veriler amaçla sınırlı olarak yasal dayanakla muhafaza edilmeli, erişim, kullanım ve imha güvenceleri açıklanmalıdır. Teknik arşiv, zamanaşımı sürelerinden sonra da kullanılacak bir dosyalama aracına dönüşecekse yasayla belirlenmelidir.
