YENİLEME FONU UYGULAMASI, GENEL HATLARIYLA ŞÖYLE:

Satılan bir amortismana tabi iktisadi kıymetlerin yenilenmesi zorunluysa veya işletme yönetimi bu yönde karar alıp teşebbüse geçmişse;

▪ Satıştan doğan kâr, satışı izleyen üçüncü yılın sonuna kadar pasifte geçici bir hesapta tutulabilir.

▪ Bu süre içinde yenileme gerçekleşmezse, tutar üçüncü yılın sonunda doğrudan gelir yazılır.

▪ Yenileme yapılırsa, fon tutarı yeni varlığın amortismanlarına mahsup edilir.

GEÇİŞ YILI OLAN 2023 YILI SONU İTİBARİYLE VERGİSİZ OLARAK YAPILAN ENFLASYON DÜZELTMESİ KONUYU ÖZELLİKLİ HÂLE GETİRİYOR:

2023 yılında yapılan enflasyon düzeltmesinde, yenileme fonlarının izlendiği 549 hesap üzerinden hesaplanan düzeltme farkları dönem vergi matrahı ile ilişkilendirilmeksizin doğrudan 570/580 geçmiş dönem kâr/zararları ile ilişkilendirilmişti.

Hâliyle, üç yıllık sürenin dolmasına bağlı olarak fon hesabında yer alan tutarların gelir olarak dikkate alınması durumunda, bu işlemlerin yapıldığı dönemde gelir hesaplarına aktarılan 2023 enflasyon düzeltme farklarına dikkat edilmesi gerekiyor. Bu durumda, tıpkı alınan avanslar hesabında olduğu gibi, 2023 düzeltme farklarının ilgili döneme ait beyannamede “diğer indirim ve istisna” kapsamında gelir/kurumlar vergisi matrahından düşülebileceğini değerlendiriyorum.

ÖRNEK VERMEK GEREKİRSE;

- 549 YENİLEME FONU hesabında izlenen tutar 100 TL,

- 2023 ED farkı 80 TL,

- 2024 ED farkı 60 TL,

- Hesabın son bakiyesi 240 TL

- 2025 yılında gelir hesabına aktarılan tutar 240 TL

ise, söz konusu 240 TL’nin 2023 düzeltmesinden kaynaklanan 80 TL’lik kısmının beyannamede matrahtan düşülmesi mümkündür.

Yenileme işleminin yapılmaması nedeniyle doğrudan gelir olarak dikkate alınan tutarlar için yapılması gereken uygulama nispeten basit. Bir de yenileme işleminin yapılıp da yeni alınan varlıkların amortismanlarının söz konusu fon tutarlarına mahsubu var ki bu durumda işler biraz daha karışıyor. Bu sefer de fon hesabında mahsup edilen amortismanların 2023 düzeltme farklarına isabet eden kısımlarının tespit edilmesi gerekecek.

EN BAŞTAKİ İFADEMİ TEKRAR VURGULAYARAK BİTİREYİM:

Enflasyon düzeltmesinin karmakarışık hâle getirdiği uygulamalardan biri.

İrfan Vural YMM