E-Envanter Açılış ve Kapanış İşlemleri

  • Başvuru: E-defter kapsamındaki mükellefler, isteğe bağlı olarak Dijital Vergi Dairesi üzerinden "Envanter Defteri Başvuru Dilekçesi" ile başvuru yapar.
  • Açılış Kayıtları: Hesap döneminin başındaki envanter (dönem başı mal mevcudu vb.) kaydedilir. E-Defter uygulamasıyla uyumlu yazılım üzerinden oluşturulur.
  • Kapanış Kayıtları: Hesap dönemi sonundaki (31/12) stok, alacak, borç gibi kalemler detaylıca işlenir.
  • Berat Dönemleri:
    • Açılış Beratı: Hesap döneminin ilk ayını takip eden dördüncü ayın 10-14'üne kadar.
    • Kapanış Beratı: Gelir vergisi beyannamesinin verileceği ayı takip eden ayın 10'una veya kurumlar vergisi beyannamesinin verileceği ayı takip eden ayın 14'üne kadar.

Önemli Hususlar

  • Zorunluluk Durumu: E-deftere dahil olanlar için envanterin e-Defter olarak tutulması 1/1/2026 itibarıyla ihtiyari (isteğe bağlı) olsa da, GİB'in ileride zorunlu tutabileceği değerlendirilmektedir.
  • Muhasebe Yazılımı: Luca, Zirve gibi uyumlu yazılımların "E-Envanter İşlemleri" modülü kullanılır.
  • Tasdik: Elektronik tutulan envanter için ayrıca noter tasdiki gerekmez; beratların imzalanması yeterlidir.
  • Kayıt Düzeni: Envanter kayıtları, muhasebe işlemleri gerçekleştikten sonra en geç 10 gün, belgelerle yürütülüyorsa en geç 45 gün içinde sisteme işlenmelidir.

e-Defter Uygulaması Envanter Defteri Kılavuzu’nun temel amacı, envanter defterinin elektronik ortamda hangi alanlarla ve hangi mantıkla hazırlanacağını açıklamaktır. Kılavuzda özellikle XBRL GL yapısında kullanılacak alanlar detaylı anlatılmıştır.

Kılavuzun en önemli noktası şudur:

  • Her “entryHeader” = bir envanter maddesi
  • Her “entryDetail” = o envanter maddesinin satırıdır.

KILAVUZUN GENEL ÖZETİ

Envanter Defterinde Bulunacak Ana Bilgiler

Envanter kaydında aşağıdaki bilgiler yer alacaktır:

  • Kaydı yapan kişi
  • Kayıt tarihi
  • Fiş numarası
  • Açıklama
  • Şube bilgileri
  • Envanter madde numarası
  • Hesap kodu
  • Hesap adı
  • Alt hesap bilgileri
  • Tutar
  • Döviz bilgileri
  • Miktar
  • Ölçü birimi
  • Ürün kodu ve açıklaması

ENVANTER MADDE NUMARASI NASIL VERİLECEK?

Kılavuza göre:

  • Hesap dönemi başında 1’den başlanır
  • Her yeni envanter maddesinde sıra devam eder
  • Yıl boyunca müteselsil gider

Örnek:

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4 …

SATIR NUMARASI NASIL VERİLECEK?

Her envanter satırı için:

  • 1’den başlanır
  • Yıl boyunca kesintisiz devam eder

HESAP KODLARI NASIL YAZILACAK?

Kılavuza göre:

Ana Hesap

Örnek:

  • 100 Kasa
  • 120 Alıcılar
  • 153 Ticari Mallar

Alt Hesap

Örnek:

  • 100.01 TL Kasa
  • 100.02 USD Kasa
  • 153.01 Telefon

DÖVİZLİ KAYITLARDA NELER YAZILACAK?

Dövizli işlemlerde ayrıca:

  • Döviz cinsi
  • Kur tarihi
  • Orijinal döviz tutarı
  • Kullanılan kur
  • Kur kaynağı

yazılacaktır.

Örnek:

  • USD
  • TCMB kuru
  • 01.01.2026
  • 38,50

MİKTARLI ENVANTERLERDE NELER OLACAK?

Stoklu işletmelerde:

  • Ürün kodu
  • Ürün açıklaması
  • Miktar
  • Ölçü birimi

girilecektir.

Ölçü birimi örnekleri:

  • C62 = Adet
  • KGM = Kilogram
  • LTR = Litre

ENVANTER AÇILIŞ KAYDI NASIL YAPILACAK?

Kılavuzun mantığına göre açılış kayıtlarında her hesap ayrı satır olarak gösterilecektir.

Aşağıda uygulamada kullanılabilecek örnek sistematik kayıtları yazıyorum:

1) KASA AÇILIŞ KAYDI

100 KASA 250.000

XML mantığında:

  • accountMainID = 100
  • accountMainDescription = KASA
  • amount = 250000

2) BANKA AÇILIŞ KAYDI

102 BANKALAR 1.500.000

Alt hesap varsa:

102.01 Ziraat Bankası
102.02 İş Bankası

3) ALACAKLAR AÇILIŞ KAYDI

120 ALICILAR 850.000

Cari bazında alt hesap açılabilir:

120.01 ABC LTD.
120.02 XYZ A.Ş.

4) STOK AÇILIŞ KAYDI

153 TİCARİ MALLAR 3.200.000

Kılavuza göre ayrıca:

  • ürün kodu
  • ürün adı
  • miktar
  • ölçü birimi

girilebilir.

Örnek:

Ürün Kodu : TLF001
Ürün : Telefon
Miktar : 50
Birim : C62 (Adet)

5) DEMİRBAŞ AÇILIŞ KAYDI

255 DEMİRBAŞLAR 450.000

Örnek alt hesap:

255.01 Büro Mobilyaları
255.02 Bilgisayarlar

6) BORÇ HESAPLARI AÇILIŞI

320 SATICILAR 900.000

Cari detay verilebilir.

7) SERMAYE AÇILIŞ KAYDI

500 SERMAYE 4.000.000

ENVANTER KAPANIŞ KAYDI NASIL YAPILACAK?

Dönem sonunda fiili envanter sonuçları yazılır.

Burada önemli olan:

  • dönem sonu gerçek bakiye
  • fiili stok
  • sayım sonucu
  • değerleme sonrası tutarların yazılmasıdır.

1) KASA KAPANIŞ KAYDI

100 KASA 180.000

Fiili sayım sonucu esas alınır.

2) BANKA KAPANIŞ KAYDI

102 BANKALAR 2.250.000

Banka mutabakatına göre yazılır.

3) STOK KAPANIŞ KAYDI

Fiili sayım sonucu:

153 TİCARİ MALLAR 4.850.000

Detaylı şekilde:

Ürün Miktar Birim Tutar
Telefon 80 Adet 2.400.000
Tablet 40 Adet 1.200.000

Kılavuzdaki “measurable” alanı tam olarak bu amaçla kullanılmaktadır.

4) DÖVİZLİ HESAPLARIN KAPANIŞI

Dönem sonu değerleme yapılır.

Örnek:

102.02 USD HESABI

Ek bilgiler:

  • USD
  • yıl sonu kuru
  • TCMB kuru
  • döviz tutarı
  • TL karşılığı

girilecektir.

KILAVUZUN EN ÖNEMLİ NOKTASI

En kritik konu şudur:

Envanter defteri artık sadece bakiye listesi değil;

  • miktar,
  • ürün,
  • ölçü birimi,
  • döviz,
  • detay açıklama,
  • alt hesap,
  • şube,
  • ürün kodu

gibi çok detaylı veri içeren elektronik bir yapıya dönüşmektedir.

Özellikle stoklu firmalarda artık:

  • fiili stok,
  • ürün bazlı miktar,
  • ölçü birimi,
  • ürün kodu

çok daha önemli hale gelmektedir.