E-Envanter Açılış ve Kapanış İşlemleri
- Başvuru: E-defter kapsamındaki mükellefler, isteğe bağlı olarak Dijital Vergi Dairesi üzerinden "Envanter Defteri Başvuru Dilekçesi" ile başvuru yapar.
- Açılış Kayıtları: Hesap döneminin başındaki envanter (dönem başı mal mevcudu vb.) kaydedilir. E-Defter uygulamasıyla uyumlu yazılım üzerinden oluşturulur.
- Kapanış Kayıtları: Hesap dönemi sonundaki (31/12) stok, alacak, borç gibi kalemler detaylıca işlenir.
- Berat Dönemleri:
- Açılış Beratı: Hesap döneminin ilk ayını takip eden dördüncü ayın 10-14'üne kadar.
- Kapanış Beratı: Gelir vergisi beyannamesinin verileceği ayı takip eden ayın 10'una veya kurumlar vergisi beyannamesinin verileceği ayı takip eden ayın 14'üne kadar.
Önemli Hususlar
- Zorunluluk Durumu: E-deftere dahil olanlar için envanterin e-Defter olarak tutulması 1/1/2026 itibarıyla ihtiyari (isteğe bağlı) olsa da, GİB'in ileride zorunlu tutabileceği değerlendirilmektedir.
- Muhasebe Yazılımı: Luca, Zirve gibi uyumlu yazılımların "E-Envanter İşlemleri" modülü kullanılır.
- Tasdik: Elektronik tutulan envanter için ayrıca noter tasdiki gerekmez; beratların imzalanması yeterlidir.
- Kayıt Düzeni: Envanter kayıtları, muhasebe işlemleri gerçekleştikten sonra en geç 10 gün, belgelerle yürütülüyorsa en geç 45 gün içinde sisteme işlenmelidir.
e-Defter Uygulaması Envanter Defteri Kılavuzu’nun temel amacı, envanter defterinin elektronik ortamda hangi alanlarla ve hangi mantıkla hazırlanacağını açıklamaktır. Kılavuzda özellikle XBRL GL yapısında kullanılacak alanlar detaylı anlatılmıştır.
Kılavuzun en önemli noktası şudur:
- Her “entryHeader” = bir envanter maddesi
- Her “entryDetail” = o envanter maddesinin satırıdır.
KILAVUZUN GENEL ÖZETİ
Envanter Defterinde Bulunacak Ana Bilgiler
Envanter kaydında aşağıdaki bilgiler yer alacaktır:
- Kaydı yapan kişi
- Kayıt tarihi
- Fiş numarası
- Açıklama
- Şube bilgileri
- Envanter madde numarası
- Hesap kodu
- Hesap adı
- Alt hesap bilgileri
- Tutar
- Döviz bilgileri
- Miktar
- Ölçü birimi
- Ürün kodu ve açıklaması
ENVANTER MADDE NUMARASI NASIL VERİLECEK?
Kılavuza göre:
- Hesap dönemi başında 1’den başlanır
- Her yeni envanter maddesinde sıra devam eder
- Yıl boyunca müteselsil gider
Örnek:
- 1
- 2
- 3
- 4 …
SATIR NUMARASI NASIL VERİLECEK?
Her envanter satırı için:
- 1’den başlanır
- Yıl boyunca kesintisiz devam eder
HESAP KODLARI NASIL YAZILACAK?
Kılavuza göre:
Ana Hesap
Örnek:
- 100 Kasa
- 120 Alıcılar
- 153 Ticari Mallar
Alt Hesap
Örnek:
- 100.01 TL Kasa
- 100.02 USD Kasa
- 153.01 Telefon
DÖVİZLİ KAYITLARDA NELER YAZILACAK?
Dövizli işlemlerde ayrıca:
- Döviz cinsi
- Kur tarihi
- Orijinal döviz tutarı
- Kullanılan kur
- Kur kaynağı
yazılacaktır.
Örnek:
- USD
- TCMB kuru
- 01.01.2026
- 38,50
MİKTARLI ENVANTERLERDE NELER OLACAK?
Stoklu işletmelerde:
- Ürün kodu
- Ürün açıklaması
- Miktar
- Ölçü birimi
girilecektir.
Ölçü birimi örnekleri:
- C62 = Adet
- KGM = Kilogram
- LTR = Litre
ENVANTER AÇILIŞ KAYDI NASIL YAPILACAK?
Kılavuzun mantığına göre açılış kayıtlarında her hesap ayrı satır olarak gösterilecektir.
Aşağıda uygulamada kullanılabilecek örnek sistematik kayıtları yazıyorum:
1) KASA AÇILIŞ KAYDI
100 KASA 250.000
XML mantığında:
- accountMainID = 100
- accountMainDescription = KASA
- amount = 250000
2) BANKA AÇILIŞ KAYDI
102 BANKALAR 1.500.000
Alt hesap varsa:
102.01 Ziraat Bankası
102.02 İş Bankası
3) ALACAKLAR AÇILIŞ KAYDI
120 ALICILAR 850.000
Cari bazında alt hesap açılabilir:
120.01 ABC LTD.
120.02 XYZ A.Ş.
4) STOK AÇILIŞ KAYDI
153 TİCARİ MALLAR 3.200.000
Kılavuza göre ayrıca:
- ürün kodu
- ürün adı
- miktar
- ölçü birimi
girilebilir.
Örnek:
Ürün Kodu : TLF001
Ürün : Telefon
Miktar : 50
Birim : C62 (Adet)
5) DEMİRBAŞ AÇILIŞ KAYDI
255 DEMİRBAŞLAR 450.000
Örnek alt hesap:
255.01 Büro Mobilyaları
255.02 Bilgisayarlar
6) BORÇ HESAPLARI AÇILIŞI
320 SATICILAR 900.000
Cari detay verilebilir.
7) SERMAYE AÇILIŞ KAYDI
500 SERMAYE 4.000.000
ENVANTER KAPANIŞ KAYDI NASIL YAPILACAK?
Dönem sonunda fiili envanter sonuçları yazılır.
Burada önemli olan:
- dönem sonu gerçek bakiye
- fiili stok
- sayım sonucu
- değerleme sonrası tutarların yazılmasıdır.
1) KASA KAPANIŞ KAYDI
100 KASA 180.000
Fiili sayım sonucu esas alınır.
2) BANKA KAPANIŞ KAYDI
102 BANKALAR 2.250.000
Banka mutabakatına göre yazılır.
3) STOK KAPANIŞ KAYDI
Fiili sayım sonucu:
153 TİCARİ MALLAR 4.850.000
Detaylı şekilde:
| Ürün | Miktar | Birim | Tutar |
|---|---|---|---|
| Telefon | 80 | Adet | 2.400.000 |
| Tablet | 40 | Adet | 1.200.000 |
Kılavuzdaki “measurable” alanı tam olarak bu amaçla kullanılmaktadır.
4) DÖVİZLİ HESAPLARIN KAPANIŞI
Dönem sonu değerleme yapılır.
Örnek:
102.02 USD HESABI
Ek bilgiler:
- USD
- yıl sonu kuru
- TCMB kuru
- döviz tutarı
- TL karşılığı
girilecektir.
KILAVUZUN EN ÖNEMLİ NOKTASI
En kritik konu şudur:
Envanter defteri artık sadece bakiye listesi değil;
- miktar,
- ürün,
- ölçü birimi,
- döviz,
- detay açıklama,
- alt hesap,
- şube,
- ürün kodu
gibi çok detaylı veri içeren elektronik bir yapıya dönüşmektedir.
Özellikle stoklu firmalarda artık:
- fiili stok,
- ürün bazlı miktar,
- ölçü birimi,
- ürün kodu
çok daha önemli hale gelmektedir.