Geçtiğimiz yıl ve içinde bulunduğumuz yılda çok sayıda işletme sahibinden firmalarımız sürekli denetleniyor, SGK veya Çalışma Bakanlığı müfettişleri geliyor, Çaresiz kalıyoruz, Ne yapacağımız nasıl hareket edeceğimizi bilemiyoruz şeklinde sorular bugünlerde de sıkça sorulur oldu.
Özellikle kayıt dışı istihdamla mücadele ve sosyal sigorta suiistimallerini önleme açısından denetim, sosyal güvenlik sistemimizin önemli bir parçası, olmazsa olmaz bir enstrüman. Ülkemizde sosyal güvenlik denetimi SGK müfettişleri ve denetmenleri eliyle gerçekleştiriliyor. Yapılan denetimlerde denetlenen işyerlerinin de denetim elemanına gerekli kolaylığı göstermesi gerekiyor. Şayet sınırı aşan nitelikte bir engelleme söz konusu olursa da bazı yaptırımlar söz konusu oluyor.
Mükellefler öncelikle SGK denetimine her an hazır olmalı. İş ve sosyal güvenlik konusunda nitelikli personel çalıştırmalı. Özellikle çok sayıda işçi istihdam eden işletmeler gerekirse profesyonel hizmet alarak bu açığı kapatmalı.
Kayıt ve belgeleri ibraz etmeme durumunda da önemli cezalar uygulanıyor
Yapılan denetim esnasında denetim elemanınca istenen kayıt ve belgelerin ibraz edilmemesi de denetimin sağlıklı şekilde yapılmasını engeller nitelikte bir fiil ve sosyal güvenlik mevzuatında yaptırımı bulunuyor.
Buna göre, denetim elemanınca yapılan yazılı ihtara rağmen on beş gün içinde mücbir sebep olmaksızın kayıt ve belgeleri tam olarak ibraz etmeyerek yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere;
- a) Bilanço esasına göre defter tutmakla yükümlü olanlar için, aylık asgari ücretin on iki katı tutarında,
- b) Diğer defterleri tutmakla yükümlü olanlar için, aylık asgari ücretin altı katı tutarında,
- c) Defter tutmakla yükümlü değil iseler, aylık asgari ücretin üç katı tutarında,
idari para cezası uygulanıyor.
Yapılan denetimlerde dikkat edilecek hususlar
Bu denetimlerde SGK’ya hiç bildirimi yapılmadan çalıştırılan işçilerin tespit edilmesinin yanı sıra sigorta primine esas kazanç tutarının ve prim gün sayılarının doğruluğu hususunda da araştırmalar yapılmaktadır. Burada özellikle işyerindeki çalışan ifadelerine başvurulmakta ve SGK’ya bildirilen ücret tutarı ve çalışma süreleri ile ifadede yer verilen tutar ve sürelerin birbirinden farklı olması halinde işveren hakkında işlem yapılmaktadır.
Bu doğrultuda;
- Çalışanlarınıza yapılan ücret ödemeleri ile SGK’ya bildirilen tutarların birbirleriyle tutarlı olduğundan,
- Çalışanların meslek kodlarına uygun ücret ödemesi ve SGK bildirimi yapıldığından,
- Sigorta primine esas kazanç tutarının hesaplanmasında yemek bedeli, çocuk yardımı, aile yardımı, yol yardımı gibi istisnai ödemelere ilişkin kuralların doğru uygulandığından,
- Eksik gün nedenleri ile ilgili belgelerin doğru ve eksiksiz düzenlendiğinden,
- Özlük dosyalarında bulunması gerekli bilgi ve belgelerin bulundurulduğundan
- İşe giriş ve çıkış belgelerinin eksiksiz ve doğru düzenlendiğinden
- Fazla çalışmalara ilişkin çalışma saatleri ve ücret hesaplarının doğru hesaplandığından
- İş Kanunu ve Sosyal Güvenlik mevzuatı yanında İş Sağlığı Güvenliği Kanunu ,KVKK Mesleki Yeterlik Mevzuatı kapsamındaki mükellefiyetlerin yerine getirildiğinden emin olunması ve gerekli kontrollerin yapılması yerin olacaktır.
