Asgari ücret artışlarına bağlı olarak ortaya çıkan işgücü maliyetlerinin aşağıya çekilmesi amacıyla, 2016 yılından 2023 yılı Haziran sonuna kadar olan dönemde işverenlere belli şartlarla ve belli süreler için İşsizlik Sigortası Fonundan asgari ücret desteği sağlanmıştı.

Asgari Ücret Tespit Komisyonu 1 Temmuz 2023-31 Aralık 2023 döneminde geçerli olmak üzere asgari ücrette %34 oranında artış yapmak suretiyle asgari ücreti günlük 447,15 TLaylık 13.414,50 TL olarak yeniden belirlemiştir.

Bu belirleme ile birlikte, sigorta primine esas kazanç (SGK matrahı) alt sınırı 10,008.00 TL’den  13.414,50 TL’ye, üst sınırı da 75.060,00 TL’den 100,608.90TL’ye yükselmiştir.

Doğal olarak bu durum, asgari ücretten çalıştırılan bir işçinin 2023/Ocak-Haziran döneminde aylık 11.759,40 TL olan işveren maliyetinin 2023/Temmuz-Aralık döneminde %34 oranında artışla 15.762,04 TL’ye yükselmesine yol açmıştır.  

2023 YILININ İKİNCİ ALTI AYINDA  ASGARİ ÜCRETİN NETİ VE İŞVEREN MALİYETİ (TL / AY)

NET ASGARİ ÜCRET HESABI

 

ASGARİ ÜCRET

13,414.50       

SGK PRİMİ% 14

1,878.03         

İŞSİZLİK SİG. PRİMİ % 1

134.15            

KESİNTİLER TOPLAMI

2,012.18         

NET ASGARİ ÜCRET

11,402.32       

İŞVERENE MALİYETİ (TL / AY)

ASGARİ ÜCRET

13,414.50

SGK PRİMİ% 15.5 (İşveren Payı) (*)

2,079.25

İŞVEREN İŞSİZLİK SİGORTA PRİMİ % 2

268.29

İŞVERENE TOPLAM MALİYET

15,762.04

*SGK primi işveren payında 5 puanlık Hazine indiriminden faydalandığı varsayılmıştır.

Asgari ücretin 2023 yılı birinci dönemine göre, 2023 yılı ikinci döneminde %34 oranında artırılmış olması, işgücü maliyetlerinin azaltılması bakımından asgari ücret desteğini zorunlu olarak gündeme getirmiştir. 

Bu bağlamda, 15.07.2023 tarihli, 32249 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan 7456 sayılı “6/2/2023 Tarihinde Meydana Gelen Depremlerin Yol Açtığı Ekonomik Kayıpların Telafisi İçin Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi İhdası İle Bazı Kanunlarda Ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’ un 17. maddesi ile 5510 sayılı Kanun’a eklenen Geçici-96. maddede işverenlere sağlanacak olan asgari ücret desteği ile ilgili düzenleme yapılmıştır. 

Yazımızda, kanundaki düzenlemeler çerçevesinde 2023 yılının ikinci döneminde asgari ücret desteği ile ilgili merak edilen hususlara açıklık getirilecektir.

Asgari ücret desteğinin uygulama usul ve esasları ile ilgili olarak önümüzdeki günlerde SGK tarafından ayrıca genelge çıkarılacaktır.

Soru-1: İşverenlere günlük ve aylık ne kadar destek verilecektir?

2023 yılı Temmuz-Aralık dönemi asgari ücret desteğinde çalışan sayısı ve sektör ayırımı yapılmaksızın tüm işyerlerine aşağıda belirtilen tutarda destek sağlanacaktır.

İşyerinin Çalışan Sayısı

Günlük Destek Tutarı (TL)

Aylık Destek Tutarı (TL)

Tüm İşyerleri

16,66

499,80

 

Soru-2: Asgari ücret desteğine esas prim gün sayısı nasıl hesaplanacaktır?

Asgari ücret desteğine esas prim gün sayısı, SGK işyeri tescil tarihi 2023 yılından önce veya sonra olmasına veya işyerinde toplu iş sözleşmesi olup olmadığına göre aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.

SGK İşyeri Tescil Tarihi

Asgari Ücret Desteğine Esas Prim Gün Sayısı Hesabında Dikkate Alınacak Günlük Sigorta Primine Esas Kazanç (SPEK) Tutarı

Açıklama

2023 yılından önce  tescil edilmiş olan işyerleri

2022 yılının aynı ayında günlük SPEK tutarı 324 TL (aylık 9.720 TL) ve altında olan uzun vadeli sigorta kollarına tabi sigortalıların toplam prim gün sayısı  

         

2023 yılının ilgili ayında, en fazla 2022 yılının aynı ayında destek hesabına esas olan toplam prim gün sayısı kadar destekten yararlanılabilir.

2023 yılı içinde ilk defa tescil edilen işyerleri

Günlük SPEK tutarı 447,15 TL-3.353,63,00 TL arasında olan uzun vadeli sigorta kollarına tabi sigortalıların toplam prim gün sayısı

 

Toplu iş sözleşmesi olan işyerleri

 2022 yılının aynı ayında günlük SPEK tutarı 647 TL (aylık 19.410 TL) ve altında olan uzun vadeli sigorta kollarına tabi sigortalıların toplam prim gün sayısı

2023 yılının ilgili ayında, en fazla 2022 yılının aynı ayında destek hesabına esas olan toplam prim gün sayısı kadar destekten yararlanılabilir.

 

Soru-3: 2023 yılında çalışan sayısı azalmış olan işyerleri asgari ücret desteğinden yararlanabilecek mi? 

2023 yılı Temmuz-Aralık döneminde destekten yararlanılacak ayda, 2022/Ocak-Aralık döneminde 4/a kapsamında uzun vadeli sigorta kollarından en az sigortalı bildirimi yapılan aydaki sigortalı sayısından daha az sigortalı çalıştırılması halinde asgari ücret desteğinden yararlanılamayacaktır.

Örnek-1: A işyerinin 2022/Ocak-Aralık döneminde uzun vadeli sigorta kollarından en az sigortalı bildirimini 2022/Mart ayında 100 kişi olarak yaptığını varsayalım. Söz konusu işyerinin 2023/Temmuz ayında sigortalı sayısı 95 ise bu işyeri 2023/Temmuz ayında asgari ücret desteğinden yararlanamayacaktır.

Örnek-2: Yukarıda belirtilen işyerinin 2023/Ağustos ayında sigortalı sayısının yeni işe girişlerle ile birlikte 105’e çıktığını varsayalım. Bu durumda, işyerinin 2023/Ağustos ayındaki sigortalı sayısı 2022/Ocak-Aralık dönemindeki  en düşük sigortalı sayısının (100’ün) üzerine çıktığından, 2023/Ağustos ayında asgari ücret desteğinden yararlanabilecektir.

 Soru-4: 2023 yılının ikinci döneminde asgari ücret desteğinden kaç ay yararlanılabilecek?

İşverenler asgari ücret desteğinden 2023 yılı Temmuz-Aralık döneminde 6 ay süreyle yararlanabileceklerdir.

Soru-5: Prime esas kazanç tutarının eksik bildirilmesi durumunda nasıl bir yaptırım uygulanacak?

Sigortalıların prime esas kazançlarının herhangi bir nedenle 2023/ Temmuz- Aralık döneminde SGK’ya bildirilmediğinin veya eksik bildirdiğinin tespit edilmesi halinde, yararlanılan asgari ücret desteği gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte geri alınacak ve bu işyerleri asgari ücret desteğinden kalan süreler için de yararlanamayacaktır.

Ancak, ilgili ayda 2023/ Temmuz- Aralık dönemine aylık brüt asgari ücretin onda birini (1.341,45 TL) geçmeyecek tutarda eksik prime esas kazanç bildirimi yapıldığının tespiti durumunda, SGK tarafından yapılacak ihtar üzerine on beş günlük süre içinde söz konusu eksikliği gideren işyerleri asgari ücret desteğinden yararlanmaya devam edebileceklerdir. 

Soru-6: Muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin/Aylık prim ve hizmet belgesinin yasal süresi dışında verilmesi durumunda destekten yararlanılabilecek mi?

SGK’da gerek 2023 yılından önce, gerekse sonrasında tescil edilmiş işyerlerinde asgari ücret desteğinden yararlanılabilmesi için 2023 yılının Temmuz-Aralık dönemine ilişkin aylık prim ve hizmet belgesinin/muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin yasal süresi içinde SGK’ya verilmesi gerekmekte olup, bildirgenin yasal süresi dışında verilmesi halinde o aya ilişkin asgari ücret desteğinden yararlanılamayacaktır.

Soru-7: SGK’ya borcu olan işyerleri asgari ücret desteğinden yararlanılabilecek mi?

2023 yılı öncesinde SGK’da tescil edilmiş olan işyerleri, gerek cari aya için prim borcu, gerekse ödeme vadesi geçmiş borcu olsa dahi asgari ücret desteğinden yararlanabileceklerdir.

Buna karşın, ilk defa 2023 yılında SGK’da tescil edilmiş olan işyerleri asgari ücret desteğinden yararlanabilmeleri için hem 2023 yılının ilgili ayı için tahakkuk eden cari ay prim borcunu yasal süresi içinde ödemesi, hem de geçmiş dönemlere ilişkin ödeme vadesi geçmiş prim, idari para cezası ve gecikme cezası/gecikme zammı şeklinde bir borcunun bulunmaması veya borç varsa taksitlendirilmiş/yapılandırılmış olması gerekmektedir.     

Soru-8: Muvazaalı işlem durumunda nasıl bir işlem yapılacak?

Mevcut bir işletmenin kapatılarak değişik bir ad ve unvan altında ya da yeni bir iş birimi olarak açılması veya yönetim ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı ortaklık ilişkisi bulunan şirketler arasında istihdamın kaydırılması, şahıs işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi gibi yöntemlere başvurularak asgari ücret desteğinden yararlanıldığının tespit edilmesi halinde, yararlanılan destek tutarı gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte geri alınacak ve bu işyerleri kalan süreler için de destekten yararlandırılmayacaktır.

Soru-9: Ev hizmetlisi çalıştıran işverenler de asgari ücret desteğinden yararlanabilecek mi?

5510 sayılı Kanunu’nun ek 9’uncu maddesi kapsamında ev hizmetlerinde 10 gün ve üzerinde sigortalı çalıştıran işverenler de, yukarıda diğer işverenler açısından belirtilen şartları taşımaları şartıyla 2023 yılı Temmuz-Aralık döneminde asgari ücret desteğinden yararlanabileceklerdir.

Soru-10: Destekten yararlanmak için başvuru yapılması gerekiyor mu?

Asgari ücret desteğinden yararlanmak için işverenlerin herhangi bir başvuru yapmasına gerek yoktur.

Yararlanılacak olan asgari ücret desteği tutarı, SGK tarafından otomatik olarak hesaplanıp, işverenlerin takip eden ay veya aylardan doğan sigorta prim borçlarına, yine SGK tarafından otomatik olarak mahsup edilmek suretiyle yararlanmaları sağlanacaktır.        

Kaynak: Ekonomim.com | Celal ÖZCAN