İdare, alacağına daha yüksek faiz uygularken haksız tahsilattan kaynaklanan borcunu öderken daha düşük faiz ödemektedir. Doğrusu, bu işlemlerde aynı oranın uygulanmasıdır
Değerli okurlar, Vergi Usul Kanunu'nun (VUK) 112/4 maddesi uyarınca, mükelleflerden fazla veya yersiz olarak tahsil edilen ya da iadesi gereken vergilerde (KDV iade alacakları dahil) tecil faizi oranında “faiz” uygulanması gerekiyor.
İade talebi için gerekli bilgi ve belgelerin mükellefçe eksiksiz olarak tamamlandığı tarihi izleyen 3 ay içinde vergi dairesi tarafından iade yapılmazsa faiz hesaplanıyor.
Bu 3 aylık sürenin bittiği andan itibaren, iade tutarının mükellefe ödendiği veya düzeltme fişinin tebliğ edildiği tarihe kadar faiz yürütülüyor.
Tecil faizi oranı Hazine ve Maliye Bakanlığı'nca belirleniyor.
Anayasa Mahkemesi'nin, 30 Ekim 2026 tarihli ve 33415 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 18/5/2026 tarihli ve 2021/22795 Başvuru Numaralı Kararı, tahsil edilen vergilerin iadesinde tecil faizi uygulamasını yeniden gündeme taşıdı.
Karar, iş akdinin ikale sözleşmesi ile sona ermesi üzerine kişiye yapılan iş sonu tazminatı üzerinden kesilen gelir vergisinin yargı kararıyla iade edilmesine karşılık, verginin iade sonrasında kesinti tarihinden iade tarihine kadar geçen sürede faiz ödenmemesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkin.
Anayasa Mahkemesi bu kararında, başvurucunun uzun süre tasarruf edemediği ve idare nezdinde tutulan vergi alacağının herhangi bir değer kaybı gözetilmeksizin iade edilmesinin Anayasa’nın 35'inci maddesiyle güvence altına alınan mülkiyet hakkına orantısız bir müdahale teşkil etmekte olduğu gerekçesiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.
Söz konusu Kararda daha önce verdiği Akel Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. kararında vurguladığı ilkelere atıf yapmıştır.
Anayasa Mahkemesi'nin, Akel Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. kararında (Başvuru No: 2013/28, Karar Tarihi: 25/2/2015), fazla veya yersiz olarak tahsil edilen vergi alacaklarının iadesinin faizsiz veya enflasyon karşısında değer kaybettirilerek yapılmasının mülkiyet hakkını ihlal ettiğine hükmedilmiştir.
Söz konu kararda, fazla veya yersiz yapılan tahsilatların tarihi ile iadesi amacıyla açılan davaların başvurucu lehine sonuçlanması arasında geçen sürede enflasyona bağlı meydana gelen değer kaybı ve başvurucunun bu süre zarfında kendi mülkünü kullanma, tasarruf etme, yararlanma hakkından mahrum kalması nedenleriyle mağdur olduğu, mağduriyete hatalı vergi tahakkuk ve tahsil işlemlerinin neden olduğu, uygulamanın alacaklı-borçlu ilişkisinin alacaklı başvurucu aleyhine ve gümrük/vergi idaresi lehine bozulmasına yol açtığı, bahsedilen mağduriyetler dikkate alındığında, başvurucunun üzerine haklı gösterilemeyecek şekilde orantısız ve aşırı yük bindiği ve ulaşılmak istenen kamu yararı ile başvurucunun mülkiyet hakkı arasında kurulması gereken adil dengenin bozulduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Değerli Hocam Sayın Prof. Dr. Funda Başaran Yavaşlar, 3 Kasım 2026 tarihinde Dünya gazetesinde yayımlanan yazısında, hukuka aykırı olarak tahsil edilen vergilerin tecil faiziyle iade edilmesinin, mükellefin uğradığı ekonomik kaybın tamamen giderildiği anlamına gelip gelmediğini değerlendirmiştir.
Sayın Hocam bu yazısında,
* Anayasa Mahkemesi'nin 30.10.2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan kararında, hukuka aykırı tahsil edilen verginin faizsiz iadesinin mülkiyet hakkını ihlal ettiğine hükmettiğini, ancak Vergi Usul Kanunu md. 112/4 uyarınca uygulanan tecil faizinin, kendisinin ortaya koyduğu anayasal ölçütleri karşılamaya yeterli olup olmadığını incelemediğini,
* Tecil faizinin belirlenmesinde ekonomik göstergelere dayanan objektif ve bağlayıcı bir hesaplama yöntemi bulunmadığını,
* Bu kararın ve bu karara dayanak olarak alınan kararların, tecil faizinin mükellefin uğradığı reel değer kaybını ve parasından mahrum kalmasının ekonomik sonuçlarını karşılamaya elverişli bir oranda belirlenmesi gereğini ortaya koyduğunu; ancak, bu yeterliliğin sağlanmasının tamamen idarenin takdirine bırakılamayacağını, çünkü mülkiyet hakkının etkili biçimde korunmasının, yalnızca faiz oranının yeterliliğini değil, bu oranın hangi ekonomik göstergelere göre belirleneceğinin, değişen koşullara nasıl uyarlanacağının ve yeterliliğinin nasıl denetleneceğinin öngörülebilir bir usule bağlanmasını da gerektirdiğini açıklamıştır.
Bu konudaki görüşlerimi özetle ifade etmem gerekirse;
* Kamu alacaklarının geç tahakkuku veya ödenmesi nedeniyle hesaplanan gecikme faizi ve gecikme zammının haksız tahsil edilen vergilerin geri ödenmesinde uygulanan tecil faizinden yüksek olması haksız sonuçlar doğurmaktadır. İdare, alacağına daha yüksek faiz uygularken haksız tahsilattan kaynaklanan borcunu öderken daha düşük faiz ödemektedir. Doğrusu, bu işlemlerde aynı oranın uygulanmasıdır (Güncel gecikme faizi/zammı oranı aylık %3,70 iken tecil faizi oranı %3,25’tir).
* Hukuka aykırı olarak tahsil edilen vergilerin tecil faiziyle iade edilmesinin, mükellefin uğradığı ekonomik kaybın tamamen giderilmesini sağlamadığını düşünüyorum.
* Faiz hesabı için 3 aylık bekleme süresi öngörülmüş olması doğru değildir.
* Tecil faizinin ödeme tarihi yerine talep tarihinden itibaren hesaplanması da haksızdır. Anayasa Mahkemesi kararlarındaki gerekçelere göre tecil faizinin ödeme tarihinden itibaren hesaplanması gerekir.
* Gecikme faizi/zammı ile tecil faizi oranlarının reeskont işlemlerinde uygulanan iskonto oranı veya avans işlemlerinde uygulanan faiz oranına bağlanması isabetli olacaktır. Veyahut tüm bu oranların enflasyona bağlanması da bir alternatif olarak değerlendirilebilir.
* Gecikme faizi/zammı ve tecil faizi tutarları vergi matrahından düşülemediği için bu oranların mükellefe maliyeti efektif vergi oranı kadar artmaktadır. Yani bu oranlar göründüğünden daha yüksektir. Gecikme faizi/zammı ve tecil faizinin vergi matrahından indirilmesine imkân verilmelidir.
