Yeni stratejiyle sahte belgeyle mücadele; yalnızca geçmiş dönem işlemlerinin sonradan incelenmesine dayanan bir yapıdan çıkarılarak erken tespit, cari denetim, risk analizi, gönüllü uyum, hızlı müdahale, otomasyon, organize yapılarla mücadele ve mükellef rehberliğinin birlikte yürütüldüğü bütüncül bir modele dönüştürüldü.

Mücadele; sahte belgeyi arz edenler, bu belgeleri talep eden veya kullananlar ve sahte belge organizasyonlarının kurulmasına veya sürdürülmesine katkı sağlayan aracılar olmak üzere üç temel alanda yeniden yapılandırıldı.

120,1 Mr TL
İncelemeye Gerek Kalmadan Düzeltilen Matrah
47,8 Mr TL
Organize Yapılarda Tespit Edilen Kamu Zararı
46,81 gün
SBD İncelemesi Ortalama Süresi (529 Günden)
109
Uyum Denetimi Başlatılan Kişi

Sahte Belge Düzenleme Kaynaklı İş Yükü Azaltıldı

Stratejinin önemli sonuçlarından biri, sahte belge düzenleme (SBD) fiillerinden kaynaklanan denetim iş yükünde sağlanan azalma oldu.

SBD incelemelerinin önemli kaynaklarından birini oluşturan Vergi Usul Kanununun 160/A maddesi kapsamındaki incelemeye sevk edilen mükellef sayısı 2024 yılında 11.487 iken, 2025 yılında 9.167’ye geriledi. 2026 yılının ilk altı ayında ise bu sayı 3.228 olarak gerçekleşti. Raporda, stratejinin özellikle münhasıran sahte belge ticareti yapmak amacıyla oluşturulan mükellefiyetler üzerindeki etkisinin bu gelişmede önemli rol oynadığı değerlendirildi.

İş yükündeki azalmaya denetim sürelerinde sağlanan önemli hızlanma da eşlik etti. Sahte belge düzenleme incelemelerinde ortalama iş bitirme süresi 2023 yılının ilk çeyreğindeki 529 günden, 2026 yılının ikinci çeyreğinde 46,81 güne kadar düşürüldü. Rapor Otomasyon Sisteminin kullanıldığı incelemelerde ise 25-35 günlük iş bitirme sürelerine ulaşıldı.

Böylece yalnızca mevcut incelemelerin daha hızlı tamamlanması değil, yeni SBD iş yükünün azaltılması ve denetim kapasitesinin daha güncel ve yüksek riskli alanlara yönlendirilmesi sağlandı.

Sahte Belge Kullanma İncelemelerinde Yaklaşık Bir Yıllık İş Yükü Ortadan Kaldırıldı

Sahte belge kullanma (SBK) tarafında ise KURGAN ile oluşturulan erken uyarı ve gözetim mekanizması sayesinde önemli bir iş yükü azaltımı sağlandı.

Riskli görülen işlemler konusunda mükellefler bilgi isteme yazıları ve saha denetimleriyle erken aşamada bilgilendirildi. Mükelleflere işlemlerini yeniden değerlendirme, işlemin gerçekliğine ilişkin bilgi ve belgelerini ortaya koyma ve gerekli gördükleri durumlarda kayıt ve beyanlarını kendiliğinden düzeltme imkânı tanındı.

Tüm KURGAN gözetim çalışmaları birlikte değerlendirildiğinde, Vergi Denetim Kurulu tarafından klasik inceleme yoluyla herhangi bir yılda ulaşılabilecek mükellef sayısının yaklaşık üç katına ulaşıldı. Gözetim kapsamındaki çok sayıda mükellef tarafından düzeltme beyannamesi verilmesi veya riskli faturaların kayıtlardan çıkarılması sonucunda yaklaşık bir yıllık sahte belge kullanma incelemesi iş yükü ortadan kaldırıldı.

Böylece vergi inceleme kapasitesinin yalnızca daha fazla dosya üretmek yerine, gerçekten inceleme yapılması gereken yüksek riskli mükellef ve işlemlere yönlendirilmesinin önü açıldı.

KURGAN ile Erken Tespit ve Gönüllü Uyum Güçlendirildi

Stratejinin merkezinde yer alan KURGAN sistemiyle mükelleflerin kendisinden ziyade mal ve hizmet alış ve satış işlemlerinin risk düzeyi analiz edildi.

KURGAN’ın geçmiş ve cari dönem riskli işlem tespitlerindeki doğruluk payı en üst düzeyde gerçekleşti.

Önemli not: KURGAN tarafından bir işlemin riskli bulunması, mükellef hakkında otomatik olarak sahte belge kullanıldığı, suç işlendiği veya kast bulunduğu anlamına gelmiyor. Kast ve sorumluluk değerlendirmesi; objektif kriterler, olayın özellikleri ve mükellefe özgü tespitler dikkate alınarak vergi incelemesi sürecinde yapılıyor. Böylece sahte belgeyle etkin mücadele yürütülürken gerçek bir mal veya hizmet alımı gerçekleştiren mükelleflerin haklarının korunması da temel ilke olarak gözetiliyor.

120,1 Milyar TL Matrah İncelemeye Gerek Kalmadan Düzeltildi

KURGAN’ın cari ve geçmiş dönem tespitleri doğrultusunda yürütülen gözetim çalışmalarında mükelleflerden herhangi bir şekilde düzeltme yapmaları talep edilmedi. Düzeltmeler mükelleflerin kendi değerlendirmeleri sonucunda gönüllülük esasına göre gerçekleştirildi.

Bu kapsamda bir yıldan daha kısa bir sürede toplam 120.141.461.323 TL vergi matrahı, herhangi bir vergi incelemesine gerek kalmaksızın mükellefler tarafından düzeltildi.

SBİMP-III Gözetim Programı kapsamında verilen beyannamelerin %97,46’sının ihtirazi kayıt konulmaksızın verilmiş olması da gönüllü uyum yaklaşımının ulaştığı düzeyi gösteren önemli göstergelerden biri oldu.

Sahte Belge Talebinin Baskılanmasında Denetimin Etkinliği Artırıldı

Sahte belge kullanma incelemelerinde yalnızca iş yükünün azaltılması değil, incelemeye alınan mükelleflerin daha isabetli biçimde seçilmesi de sağlandı.

Bilerek sahte belge kullanma tespitlerinin toplam kullanma incelemeleri içerisindeki oranı 2024 yılında %6,88, 2025 yılında %14,66, 2026 yılının 19 Temmuz tarihine kadar olan döneminde ise %19,61 olarak gerçekleşti.

KURGAN’ın cari dönem çıktılarından hareketle yürütülen ve tamamlanan kullanıcı incelemelerinde ise bilerek sahte belge kullanma tespit oranı %47’ye ulaştı.

Bu sonuçlarla birlikte, daha az fakat daha yüksek risk içeren dosyaya odaklanılan bir inceleme yapısına geçiş yönünde önemli mesafe alındı.

Organize Sahte Belge Yapılarıyla Mücadele Güçlendirildi

Yeni stratejide sahte belgeyle mücadele yalnızca belgeyi düzenleyen görünürdeki şirketlerle sınırlandırılmadı. Sahte belge ticaretini planlayan, yöneten, finanse eden ve ekonomik menfaat sağlayan gerçek kişi ve organizasyonların ortaya çıkarılması temel mücadele alanlarından biri hâline getirildi.

Vergi İstihbarat Sistemi ve yeni nesil analiz araçlarının desteğiyle kişi, şirket, para ve işlem ilişkileri ağ tabanlı olarak analiz edilmeye başlandı.

Yürütülen çalışmalar kapsamında öne çıkan dört organizasyonda tespit edilen toplam kamu zararı 47,8 milyar TL’ye ulaştı. Söz konusu organizasyonlarla bağlantılı olduğu değerlendirilen 300’ün üzerinde mükellef nezdinde inceleme süreçleri yürütüldü.

Ankara ve İstanbul’da Organize Vergi Kaçakçılığı Denetim Daire Başkanlıkları oluşturularak organize vergi kaçakçılığıyla mücadelede uzmanlaşmış ve kalıcı bir kurumsal kapasitenin kurulmasına yönelik önemli bir adım atıldı.

Denetim Süreci Baştan Sona Dijitalleştirildi

Sahte belge kullanma incelemelerinde merkezi risk analizi ve planlama, KURGAN ile erken uyarı, İncelemeye Hazırlık Dosyası (İHD) ile inceleme öncesi hazırlık, Vergi İstihbarat Sistemi (VİS) ile veri ve ilişki analizi ve Rapor Otomasyon Sistemi (ROS) ile raporlama aynı dijital akış içerisinde birleştirildi.

KURGAN tarafından üretilen bilgi isteme yazılarının müfettiş müdahalesi olmaksızın sistem üzerinden gönderilebilmesi sağlandı. Risk analizinden başlayıp raporlamaya kadar devam eden süreçte tekrarlayan işlemler mümkün olduğunca otomasyona aktarıldı.

Böylece daha hızlı, standart, veriyle desteklenen ve Vergi Müfettişlerinin zamanını mesleki değerlendirme gerektiren alanlara yönlendiren bir denetim altyapısı oluşturuldu.

Mücadele Profesyonel Aracılara Doğru Genişletildi

Sahte belge organizasyonlarının kurulmasına, yönetilmesine veya devam ettirilmesine mesleki bilgi ve imkânlarıyla katkı sağlayan profesyonel aracılara yönelik çalışmalar da artırıldı.

Kolluk birimleriyle koordinasyon içerisinde yürütülen ve profesyonel aracıların da yer aldığı organizasyonlarda tespit edilen sahte belge tutarı yaklaşık 8 milyar TL’ye ulaştı.

MASAK ile yürütülen koordinasyon kapsamında 109 kişi nezdinde uyum denetimi başlatıldı. Çalışmalarda 2018-2025 dönemine ilişkin 8.566 yükümlülük ihlali tespit edildi, defter ve belgelerini ibraz etmeyen 32 kişi savcılığa sevk edildi ve tespit edilen ihlaller nedeniyle yaklaşık 1,54 milyar TL ceza önerildi.

Önemli not: Çalışmalar herhangi bir meslek grubunun geneline yönelik olarak değil; somut risk göstergeleri ve tespitler üzerinden kişi ve olay bazında yürütülüyor.

Açıklık ve Rehberlik Mücadelenin Bir Parçası Hâline Getirildi

Mükelleflerin ve meslek mensuplarının uygulamaların amacı, risk analizlerinin niteliği, hakları ve kendilerinden beklenen özen konusunda doğrudan bilgilendirilmesi yeni dönemin temel unsurlarından biri hâline getirildi.

KURGAN Mükellef ve Meslek Mensupları Rehberi, kamuoyu bilgilendirmeleri ve “Bir Müfettiş Anlatsın” uygulaması kapsamında ticaret ve sanayi odaları, YMM ve SMMM meslek kuruluşları, farklı mükellef grupları ve diğer paydaşların eğitim ve bilgilendirme talepleri karşılandı.

Sahte belgeyle mücadelede yalnızca sonradan tespit ve yaptırım uygulayan bir yaklaşım değil; riski mümkün olduğunca erken belirleyen, mükellefi bilgilendiren, gönüllü uyuma imkân sağlayan ve denetim kapasitesini gerçekten riskli alanlara yönlendiren bir model uygulanıyor.

1 Ekim 2025 tarihinde başlatılan Sahte Belgeyle Mücadele Stratejisini tamamlanmış bir proje olarak görmüyoruz. Sahte belgenin arzını, talebini ve organizasyonel altyapısını birlikte zayıflatmayı, dürüst mükelleflerin haklarını ve adil rekabet ortamını korumayı ve kamu zararını mümkün olan en erken aşamada önlemeyi amaçlayan bu dönüşüm programını kararlılıkla sürdürüyoruz.

Sahte Belgeyle Mücadele İlerleme Raporunun tamamına aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz.

İlerleme Raporunu Görüntülemek İçin Tıklayınız