2027 yılında uygulanacak asgari ücretin belirlenme­sine yönelik görüşmeler Aralık ayında başlayacak. Mil­yonlarca çalışanı doğrudan, iş­verenleri ve diğer ücretli çalı­şanları ise dolaylı olarak ilgilen­diren görüşmeler öncesinde en önemli soru, asgari ücretin han­gi oranda artırılacağı ve yeni üc­retin ne kadar olacağı.

2026 yılında yüzde 27,01 artı­rılarak net 28.075,50 TL'ye yük­seltilen asgari ücretin, 2027 yı­lında hangi seviyeye ulaşaca­ğına ilişkin farklı senaryolar gündemde.

Merkez Bankası'nın Kasım 2026 Enflasyon Raporu'nda 2026 yıl sonu enflasyon tahmi­ni yüzde 29,5, 2027 yılı tahmi­ni ise yüzde 21 olarak açıklan­dı. Dolayısıyla yeni asgari ücre­tin belirlenmesinde hedeflenen enflasyonun mu, gerçekleşmesi beklenen enflasyonun mu, yok­sa çalışanların geçmiş dönem satın alma gücü kayıplarının mı esas alınacağı tartışılacak.

Üstelik asgari ücret yalnızca en düşük ücret düzeyini değil, diğer çalışanların ücretlerini, işletmelerin personel maliyet­lerini ve kıdem tazminatı he­saplamalarını da etkiliyor.

2020 yılından bugüne asgari ücret artışları

Son yıllarda asgari ücrette yüksek oranlı artışlar yapıldı. Özellikle 2022 ve 2023 yılların­da yüksek enflasyon nedeniyle yılda iki defa asgari ücret belir­lendi.

2020 yılında net asgari ücret yüzde 15,03 artışla 2.324,71 TL, 2021 yılında yüzde 21,56 artışla 2.825,90 TL oldu.

2022 yılının ocak ayında yüz­de 50,51 artışla 4.253,40 TL'ye, temmuz ayında yüzde 29,32 ar­tışla 5.500,35 TL'ye yükseldi.

2023 yılının ocak ayında yüzde 54,66 artışla 8.506,80 TL olan net asgari ücret, tem­muz ayında yüzde 34,04 artışla 11.402,32 TL'ye ulaştı.

2024 yılında yüzde 49,11 ar­tışla 17.002,12 TL, 2025 yılın­da yüzde 30,01 artışla 22.104,67 TL ve 2026 yılında yüzde 27,01 artışla 28.075,50 TL olarak be­lirlendi.

2020-2026 dönemindeki do­kuz ayrı ücret artışının basit aritmetik ortalaması yaklaşık yüzde 34,6, yalnızca ocak ayla­rında yapılan artışların ortala­ması ise yaklaşık yüzde 35,4 ol­du.

Ancak bu ortalamalar, 2022 ve 2023 yıllarındaki olağanüstü enflasyon koşullarını da içeri­yor. Son iki yılda artış oranları­nın yüzde 30,01 ve yüzde 27,01'e gerilemesi de dikkate alındığın­da, geçmiş dönem ortalamala­rını doğrudan 2027 yılına uy­gulamak doğru olmayacaktır. 2026 yılında asgari ücret yüz­de 27,01 artırılırken yıl sonu enflasyonunun yüzde 30 ci­varında gerçekleşmesi bekle­niyor. Bu durumda asgari üc­ret artışı yıl sonu enflasyonu­nun gerisinde kalacak.

2027 yılı için açıklanan yüzde 21'lik enflasyon tahmi­ninin doğrudan esas alınması ise geçmiş dönem satın alma gücü kayıplarını telafi etme­yecek.

2026 yılında uygulanan 28.075,50 TL net asgari ücret üzerinden hesaplandığında şu se­naryolar ortaya çıkıyor:

Geçmiş dönem artışları, 2026 yılı enflasyon beklentisi ve son yıllardaki ücret politikaları bir­likte değerlendirildiğinde, yüz­de 30 civarındaki artış ekono­mik açıdan dikkate alınabilecek bir merkez senaryo olarak öne çıkıyor.

Bu çerçevede 2027 yılı için yüzde 25-35 arasında farklı artış ihtimalleri değerlendirilebilir. Ancak bunlar kesinleşmiş karar­lar değil, ekonomik göstergeler üzerinden oluşturulmuş senar­yolardır.

2027 asgari ücreti ne kadar olacak? Ücret artışları, işveren maliyetleri ve kıdem tazminatında yeni dönem - Resim : 1

Asgari ücret artışı diğer çalışanların ücretlerini de etkileyecek

Türkiye'de özel sektör işlet­melerinin önemli bir bölümün­de ücret artışları belirlenirken asgari ücretteki değişim referans alınıyor. Özellikle asgari ücre­tin biraz üzerinde ücret alan ça­lışanlar açısından bu ilişki daha belirgin.

Örneğin asgari ücrete yüzde 30 zam yapılırken diğer ücretle­rin yüzde 15-20 artırılması, ça­lışanlar arasındaki ücret farkını daraltacaktır. Bu durum kıdem, deneyim, uzmanlık ve sorumlu­luk farklılıklarının ücretlere ye­terince yansıtılamamasına yol açabilir.

Dolayısıyla asgari ücrette yüz­de 30 civarında artış yapılma­sı hâlinde diğer çalışanların da benzer oranlarda ücret artışı ta­lep etmesi gündeme gelecektir.

Ancak bütün çalışanların üc­retlerinin aynı oranda artması beklenmemeli. Toplu iş sözleş­meleri, sektörel koşullar ve işlet­melerin mali yapıları ücret artış­larını farklılaştıracaktır.

Türkiye'de çalışanların ne kadarı asgari ücret alıyor?

Türkiye'de asgari ücret, yal­nızca en düşük ücret düzeyi ol­maktan çıkmış, ücret dağılımı­nın geniş bir bölümünü etkile­yen temel göstergelerden biri hâline gelmiştir.

SGK istatistiklerinden hare­ketle yapılan hesaplamalara gö­re, prime esas kazancı asgari üc­ret ve altında bildirilen sigortalı­ların oranı 2024 yılında yaklaşık yüzde 40,6, 2025 yılında ise yüz­de 40,5 düzeyindeydi.

Bu oranlar kısmi süreli çalı­şanları da kapsadığı ve kayıt dı­şı çalışanları içermediği için tam zamanlı asgari ücretli çalışanla­rın kesin oranı olarak yorumlan­mamalıdır.

Ücret dağılımına ilişkin 2024 yılı mikro veri hesaplamalarında ise ücretli, maaşlı ve yevmiyeli­lerin yüzde 38,2'sinin asgari üc­retin en fazla yüzde 5 üzerinde, yüzde 47,8'inin ise asgari ücretin en fazla yüzde 20 üzerinde gelir elde ettiği görülüyor.

Bu veriler, asgari ücret artışı­nın neden toplumun çok geniş bir kesimini ilgilendirdiğini or­taya koyuyor.

Avrupa'da asgari ücret nasıl belirleniyor?

Avrupa Birliği'ndeki 27 ülke­nin 22'sinde ulusal yasal asgari ücret bulunurken, beş ülkede üc­ret tabanları ağırlıklı olarak sek­törel toplu iş sözleşmeleriyle be­lirleniyor.

Almanya'da asgari ücret, iş­çi ve işveren temsilcilerinin yer aldığı komisyonun önerile­ri doğrultusunda belirleniyor. Fransa'da enflasyon ve ücret ge­lişmelerini dikkate alan yasal güncelleme mekanizması uygu­lanıyor. İngiltere'de ise işçi, işve­ren ve bağımsız uzmanların yer aldığı komisyon hükümete öne­ride bulunuyor.

İtalya, Avusturya, Danimarka, İsveç ve Finlandiya gibi ülkeler­de sektörel toplu iş sözleşmeleri önemli rol oynuyor.

Avrupa uygulamalarında sos­yal diyalog ve toplu pazarlık öne çıkarken, Türkiye'de asgari üc­retin belirlenme yönteminin ge­liştirilmesi ihtiyacı da tartışıl­maya devam ediyor.

Geçen yıl işçi temsilcileri masada yoktu

2026 yılı asgari ücretini belir­lemek üzere Aralık 2025'te baş­layan Asgari Ücret Tespit Ko­misyonu görüşmelerine, işçi kesimini temsil eden Türk-İş, komisyonun yapısına ve karar alma yöntemine yönelik iti­razları nedeniyle katılmadı.

Böylece 2026 yılı asgari ücreti, işçi temsilcilerinin toplantılarda yer almadığı bir süreç sonunda hükümet ve işveren temsilcilerinin katılımıyla belirlendi.

Türkiye'de Asgari Ücret Tespit Komisyonu, beş işçi, beş işveren ve beş hükümet temsilcisi olmak üzere 15 üyeden oluşuyor ve kararlar ço­ğunlukla alınıyor.

2027 yılı görüşmelerinde de komisyonun yapısı ve işçi tem­silcilerinin katılımı önemli tar­tışma konularından biri olacak. İşçi kesiminin etkin temsili, üc­ret kararlarının sosyal kabulü ve çalışma barışı açısından önem taşıyor.

İşverenin asgari ücret maliyeti ne kadar artacak?

2026 yılında net asgari ücret 28.075,50 TL, brüt asgari ücret ise 33.030 TL olarak uygulanı­yor. Ancak işverenin toplam ma­liyetine sosyal güvenlik ve işsiz­lik sigortası primleri de ekleni­yor.

2026 yılında bir asgari ücret­linin işverene aylık maliyeti, beş puanlık SGK prim indirimin­den yararlanan imalat sektörün­de 39.223,13 TL, iki puanlık in­dirimden yararlanan diğer sek­törlerde 40.214,03 TL, prim indirimi uygulanmadığında ise 40.874,63 TL düzeyinde.

2025'ten 2026'ya geçişte asga­ri ücret yüzde 27,01 artarken in­dirimsiz işveren maliyeti yüzde 33,48 arttı.

2027 yılında mevcut prim oranları değişmezse, asgari ücre­te yüzde 25 zam yapılması duru­munda indirimsiz aylık işveren maliyeti yaklaşık 51.093 TL'ye, yüzde 30 zam yapılması duru­munda 53.137 TL'ye, yüzde 35 zam yapılması durumunda ise 55.181 TL'ye ulaşacak.

Bu hesaplamalar mevcut prim yapısının korunduğu varsayımı­na dayanıyor. Özellikle emek yo­ğun sektörlerde personel mali­yetindeki artışların istihdam ve rekabet gücü üzerindeki etkileri önem taşıyor.

Kıdem tazminatında taban yükselirken tavan geride kalıyor

Asgari ücret artışı kıdem taz­minatı hesaplamalarını da et­kiliyor. Ancak burada özellikle yüksek ücretli çalışanlar açısın­dan önemli bir sorun bulunuyor.

Kıdem tazminatına hak kaza­nan işçiler için her tam hizmet yılına karşılık 30 günlük giydiril­miş brüt ücret esas alınıyor. He­saplanan tutar ise yasal kıdem tazminatı tavanını aşamıyor.

Asgari ücretle çalışan ve başka düzenli ücret eki bulunmayan bir işçi açısından 2026 yılında her tam hizmet yılı için esas alı­nan brüt tutar 33.030 TL.

2027 yılında asgari ücretin yüzde 25 artırılması hâlinde bu tutar 41.287,50 TL'ye, yüzde 30 artırılması hâlinde 42.939 TL'ye, yüzde 35 artırılması hâlinde ise 44.590,50 TL'ye yükselecek.

Buna karşılık 2026 yılının ikinci yarısında 73.729,87 TL olarak uygulanan kıdem tazmi­natı tavanının, 2027 yılının ilk yarısında memur maaş katsayı­ları ve enflasyon gelişmelerine bağlı olarak yaklaşık yüzde 8 ar­tabileceğini değerlendiriyoruz.

Bu varsayım gerçekleşirse kı­dem tazminatı tavanı yaklaşık 79.628 TL'ye yükselecek. Nihai tutar ise memur maaş katsayı­larının belirlenmesiyle kesinle­şecek.

Buradaki temel sorun, ücret­ler yüzde 25-35 oranında artar­ken kıdem tazminatı tavanının yalnızca yüzde 8 civarında yük­selmesi durumunda ortaya çıka­cak farktır.

Örneğin 2026 yılında aylık giydirilmiş brüt ücreti 100.000 TL olan bir çalışanın ücretinin 2027 yılında yüzde 30 artarak 130.000 TL'ye yükseldiğini var­sayalım.

Bu çalışanın her tam hizmet yılı için alabileceği azami kıdem tazminatı 2026 yılının ikinci ya­rısında 73.729,87 TL iken, 2027 yılının ilk yarısında yüzde 8 ar­tış varsayımıyla yaklaşık 79.628 TL olacak.

Böylece çalışanın ücreti yüzde 30 artarken, kıdem tazminatı ta­vanı yalnızca yüzde 8 artmış ola­cak. Tavanın aylık ücrete oranı da yüzde 73,7'den yüzde 61,3'e gerileyecek.

20 yıllık kıdeme sahip aynı ça­lışanın kıdem tazminatına hak kazanarak işten ayrılması duru­munda, 2027 yılı için hesapla­nan brüt kıdem tazminatı yak­laşık 1 milyon 593 bin TL ola­cak. Oysa 130.000 TL'lik aylık giydirilmiş brüt ücretinin tama­mı üzerinden hesaplama yapıla­bilseydi tutar 2 milyon 600 bin TL'ye ulaşacaktı.

Dolayısıyla yüksek ücretli ça­lışanların kıdem tazminatının nominal tutarı artsa da ücretle­rine oranla değeri geriliyor. Bu durum yalnızca üst düzey yö­neticileri değil, mühendisleri, uzmanları, teknik personeli ve uzun yıllardır çalışan nitelikli işgücünü de etkiliyor.

Kıdem tazminatı tavanının belirlenme yönteminin, ücret­lerdeki gelişmeler ve çalışanla­rın haklarının korunması açı­sından yeniden değerlendiril­mesi gerektiğini düşünüyoruz.

Seçim öncesi dönemlerde asgari ücret artışları

Geçmiş dönemlerde seçim takvimi ile yüksek oranlı asgari ücret artışlarının zaman zaman aynı dönemlere denk geldiği gö­rülüyor.

Özellikle Mayıs 2023 genel seçimleri öncesinde ocak ayın­da yüzde 54,66 oranında ar­tış yapılmış, temmuz ayında da yüzde 34,04 oranında ara zam uygulanmıştı.

Ancak bu dönemde yüksek enf­lasyonun da ücret artışlarında önemli bir etkisi bulunuyordu.

2027 yılı, olağan seçim takvi­mine göre 2028 yılında yapılma­sı öngörülen genel seçimlerden önceki yıl olacak. Bu nedenle üc­ret politikalarının ekonomik ve sosyal boyutları yeniden günde­me gelebilir.

Bununla birlikte seçim takvi­mi tek başına belirli bir zam ora­nının yapılacağını göstermiyor.

2027 yılında asıl belirleyici ne olacak?

2027 yılı asgari ücret görüş­meleri öncesinde üç temel ko­nu öne çıkıyor: 2026 yılı enf­lasyonunun yüzde 30 civarında gerçekleşmesinin beklenmesi, 2027 yılı için yüzde 21 olarak açıklanan enflasyon tahmini ve işveren maliyetlerinin sürdürü­lebilirliği.

Geçmiş yıllardaki artışlar ve mevcut ekonomik göstergeler birlikte değerlendirildiğinde, yüzde 25-35 arasında farklı üc­ret artışı senaryoları üzerinde durulabilir. Bu aralıkta yüzde 30 civarındaki artış, 2026 yılı için beklenen enflasyonla uyumlu bir değerlendirme noktası ola­rak dikkat çekiyor.

Ancak asgari ücretin belirlen­mesinde yalnızca enflasyon ora­nına odaklanmak yeterli değil. Çalışanların geçim şartları, üc­retler arasındaki denge, kayıtlı istihdam ve işverenlerin toplam maliyetleri de dikkate alınmalı.

Diğer taraftan asgari ücret ar­tışının diğer ücretlere yansıma­sı ve kıdem tazminatı tavanının ücret artışları karşısında geri­de kalması da çalışma hayatının önemli sorunları arasında bulu­nuyor.

Asgari ücrette yapılacak artış kadar, bu artışın çalışanların sa­tın alma gücünü ne ölçüde koru­yacağı, işverenlerin maliyetle­rini nasıl etkileyeceği ve kıdem tazminatı gibi hakların ücret ar­tışları karşısında değerini ne öl­çüde koruyacağı da önem taşıyor.

Aralık ayında başlayacak gö­rüşmelerde belirlenecek rakam, milyonlarca çalışanın 2027 yı­lı gelirini şekillendirirken işlet­melerin personel bütçelerini ve Türkiye'deki genel ücret denge­sini de etkileyecek.

Bu nedenle 2027 yılı asgari üc­retinin belirlenmesinde işçi, iş­veren ve hükümet temsilcileri­nin etkin katılımıyla, ekonomik gerçekleri ve sosyal ihtiyaçları birlikte gözeten bir yaklaşımın benimsenmesi önem taşıyor.

Dünya | Özgür ÖZDURSUN