Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni taslak düzenleme, şekerli içeceklerden tütün ürünlerine kadar birçok üründe ek mali yük getirecek yeni bir sistemi gündeme taşıdı. Taslağa göre, belirli ürünlerden “sağlık katkı payı” adı altında kesinti yapılacak ve toplanan gelir kamu sağlığını geliştirmeye yönelik projelere aktarılacak.
ŞEKER ORANINA GÖRE FARKLI KESİNTİ
Taslakta en dikkat çekici düzenlemelerden biri şekerli içeceklere yönelik oldu. Buna göre;
100 mililitrede 5-7,5 gram şeker içeren içeceklerden 100 mililitre başına 1 TL,
100 mililitrede 7,5-11 gram şeker içeren içeceklerden 100 mililitre başına 2 TL,
100 mililitrede 11 gram ve üzeri şeker içeren içeceklerden ise 100 mililitre başına 5 TL
sağlık katkı payı alınması planlanıyor.
Nişasta bazlı şeker içeren içeceklerde ise en yüksek tutarın iki katı uygulanacak ve 100 mililitre başına 10 TL kesinti yapılacak.
ATIŞTIRMALIKLAR VE TÜTÜN ÜRÜNLERİ DE KAPSAMDA
Taslak yalnızca içecekleri değil, tüketimi tavsiye edilmeyen bazı ürünleri de kapsıyor.
Buna göre;
Paketli tütün ürünlerinden paket başına 20 TL,
Paketsiz tütün ürünlerinden kilogram başına 100 TL,
Aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen atıştırmalıklardan satış fiyatının yüzde 20’si,
Nişasta bazlı şeker içeren atıştırmalıklardan ise satış fiyatının yüzde 40’ı
oranında sağlık katkı payı kesilecek.
Kesintilerin ürünleri üreten veya ithal eden gerçek ve tüzel kişiler tarafından tahsil edilerek aylık olarak devlete aktarılması öngörülüyor.
KURUMLAR VERGİDEN MUAF TUTULACAK
Taslak düzenlemeye göre kurulması planlanan fon kurumlar vergisinden muaf olacak. Gelir ve kurumlar vergisine tabi tutulmayacak fon için damga vergisi, veraset ve intikal vergisi gibi bazı mali yükümlülüklerden de istisna getirilmesi planlanıyor.
Ayrıca fon gelirleri üzerinden yapılacak bağış ve yardımların gelir ile kurumlar vergisinde indirim konusu yapılabilmesinin önü açılacak.
TOPLANAN GELİR NERELERDE KULLANILACAK?
Taslakta fonun temel amacının “genel sağlığın korunması” olduğu belirtiliyor. Elde edilen kaynakların özellikle şu alanlarda kullanılması planlanıyor:
Çocuklara sağlıklı beslenme programları ve kantin desteği,
Çocukluk çağı obezitesinin önlenmesi ve dış sağlığı taramaları,
Gıda sanayisinde şeker azaltımı ve ürün geliştirme AR-GE çalışmaları,
Tütünle mücadele kampanyaları ve bırakma programları,
Kırsal bölgelerde sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi,
Belediye ve kamu kurumlarının sağlık projeleri,
Sağlıklı hayat merkezlerinin kurulması ve kapasitesinin artırılması,
Mobil sağlık ekipleriyle dezavantajlı bölgelerde obezite taraması ve beslenme eğitimi.
CUMHURBAŞKANINA ORANLARI DEĞİŞTİRME YETKİSİ
Taslak düzenleme Cumhurbaşkanına da geniş bir yetki tanıyor. Buna göre Cumhurbaşkanı, belirlenen tutar ve oranları yarısına kadar indirme ya da iki katına kadar artırma yetkisine sahip olacak.
Yurt içi ve yurt dışından yapılacak bağış ve yardımlar da fon gelirleri arasında yer alacak.
VERGİ DEĞİL, “SAĞLIK KATKI PAYI” VURGUSU
Taslakta düzenlemenin doğrudan bir vergi olmadığı özellikle belirtilirken, uygulamanın şekerli içecek ve atıştırmalık tüketimini azaltmayı hedefleyen bir sağlık politikası aracı olarak değerlendirildiği ifade edildi.
Taslağın değerlendirme sürecinin devam ettiği ve nihai düzenlemenin ilerleyen dönemde netleşeceği belirtiliyor.
