Şimdi diyeceksiniz ki, vergi mevzuatımızda “iyi baba vergisi” diye bir vergi yok, bu da nereden çıktı?
Haklısınız, vergi mevzuatımızda bu isimle bir vergi yok ancak, uygulamada babasının aldığı ve parasını ödediği ev, araba vb. nedeniyle bağış kapsamında çocuklardan istenilen veraset ve intikal vergisi halk arasında bu isimle anılıyor!
İzaha davet yazıları artmaya başladı!
Maliye son dönemde yaptığı yapay zeka destekli denetimlerle kayıt dışı ekonomiyle mücadelede çok başarılı sonuçlar almaya başladı. Yıllar sonra saha denetimlerinin önemi yine ve bir kez daha anlaşıldı. İzahata davet yazılarıyla, ilk defa Maliye ceza kesme amacını ikinci plana atarak mükelleflere rehberlik etmeye başladı, mükelleflerin kendi beyanlarını kendilerinin düzeltmesini sağladı. Bu aslında oldukça geç aklınmış, günümüzde olması gereken bir yöntem. Mükelleflere tespit edilen hususların bildirilerek, beyanlarını düzeltmelerinin istenilmesi aksi halde cezalı işlem yapılacağının bildirilmesi çağdaş bir yaklaşım tarzı.
Şu anda Gelir İdaresi Başkanlığı ve Vergi Denetim Kurulu mükelleflere yönelik bu çağdaş yaklaşımlardan güzel örnekler sunuyor.
Konu tam olarak ne ile ilgili?
Gelelim bugünkü yazı konumuza!
Konu, babası tarafından 4 yaşındaki engelli çocuğa ÖTV istisnasından yararlanılarak alınan binek otomobilin, engelli çocuğa yapılan bağış olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ve bu işlemin veraset ve intikal vergisine tabi olup olmadığı ile ilgili!
Engelli araç ÖTV istisnası oldukça hassas!
Evet, bu konu gerek engelli vatandaşlarımız gerekse kamuoyu açısından oldukça hassas!
Engelli vatandaşlarımıza hayatlarını daha kolay kılmak adına verilen önemli haklardan birisi de, ÖTV ödemeden sıfır bir araca sahip olabilmeleri. Aranılan şartları sağlayan engelli vatandaşlarımızın ÖTV ödemeden sıfır araç satın almaları mümkün bulunuyor (ÖTV Kanunu, Mad. 7/2-a). Engelli vatandaşlarımızın bu haktan yararlanabilmeleri için aracın engel durumuna özel düzenlenmiş olması gerekmiyor ve aracı bizzat kendisinin kullanması şartı aranmıyor.
Maliye, engelli aracı alanlarla ödemeyi yapanları karşılaştırıyor!
Maliye, banka hareketlerine bakarak, ÖTV istisnası kapsamında engelli araç satın alanlarla bu araçlar için ödeme yapanları karşılaştırıyor, aracı alan ile ödemeyi yapan kişilerin farklı olması halinde bu ödemelerle araç arasında bir bağ kurup, işlemin bağış olduğu ve veraset ve intikal vergisine tabi olduğu sonucuna varıyor. Özellikle bu ödemelerin kaynağı anne veya baba ise, doğrudan bağış olarak kabul ediliyor ve veraset ve intikal vergisine tabi tutuluyor.
Yani, çocuğunuzun üzerine kayıtlı bir gelir kaynağı olmamasına rağmen, onlara kendi banka hesabınızdan para göndererek ev/araba satın alırsanız, bu durum Maliye tarafından “gizli bağış” kabul ediliyor.
Peki baba borç verdim derse ne olacak?
Çocuklara verilen borç paraların herhangi bir vergisi yok. Aynı şekilde, çocukların, anne ya da babasına verdiği borcun da vergisi yok. Yani, baba çocuğuma araç alımı için borç verdim derse, vergi yok!
Ancak, Maliye, anne veya babadan gelen paraları “borç olarak verdim, aldım” dense dahi itibar etmiyor, peşinen bağış olarak kabul ediyor!
Bu şekilde araç alanlara beyana çağrı yazısı gönderiliyor!
Maliye bu şekilde araç iktisap eden engelli vatandaşlara veraset ve intikal vergisi beyannamesini vermeleri için beyana çağrı yazısı gönderiyor ve 15 gün içinde beyannamenin verilmesini istiyor!
Yazımıza konu olayda bu şekilde!
Maliye, geçtiğimiz günlerde 4 yaşındaki engelli bir çocuğa, babası tarafından ÖTV istisnasından yararlanılarak alınan binek otomobil nedeniyle veraset ve intikal vergisi beyannamesini vermediği için beyana çağrı yazısı gönderdi ve 15 gün içerisinde beyannamenin verilmesini istedi!
Maliye beyana çağrı yazısı göndermek zorunda!
İlgili mevzuata göre, eşi de olsa, çocuğu da olsa, hatta anne ya da babası bile olsa, bir kimsenin bir diğer kimseye ev ve otomobil bağışlaması ya da para bağışlaması, halk arasındaki deyimle hibe etmesi, “ivazsız intikal” yani karşılıksız bir servet intikali olarak kabul ediliyor ve veraset ve intikal vergisine tabi tutuluyor. Verginin mükellefi ise, veraset yoluyla veya karşılıksız olarak mal iktisap eden kişiler (Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu, Mad.1, 5, 7, 9, 10, 11).
Maliye’nin, malların veraset yoluyla veya her ne şekilde olursa olsun karşılıksız bir şekilde bir şahıstan diğer şahsa intikalini tespit ettiği bu gibi durumlarda ilgili mevzuata göre böyle bir beyana çağrı yazısı göndermesi zorunlu (VUK Mad.342/2).
Dolayısıyla, 18 yaşından küçük engelli çocuklara, ÖTV istisnasından yararlanılarak alınan binek otomobil nedeniyle babaları tarafından ödenen tutarlar borç olarak verilmişse, veraset ve intikal vergisi yok, borç olarak verilmemişse veraset ve intikal vergisine tabi ve beyannamenin verilmesi gerekiyor.
Uygulama mevzuata uygun ama kamu vicdanına değil!
18 yaş altı engelli çocuklar için araç alımını velayet sahibi ebeveynler veya atanmış vasiler yapabiliyor. Bu çocukların araçları kullanması söz konusu değil. Ayrıca, ÖTV istisnasından yararlanılabilmesi için aracın engelli çocuk adına tescil edilmesi de şart.
Bu konuda “aracı çocuk kullanmıyor, aile kullanıyor, küçük çocukların herhangi bir geliri olması söz konusu değil, bu bağıştır” şeklindeki peşin hükümler doğru değil.
Maliye’nin ilgili mevzuat gereği bağış olarak değerlendirilen bu gibi durumlarda beyana çağrı mektubu göndererek, veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilmesini istemesi ve bu vergiyi alması yasal mevzuata uygun olabilir ama kamu vicdanına, akla ve hayatın olağan akışına uygun değil.
Bu konudaki kişisel görüşümüz, 18 yaş altı engelli çocuklar için araç alımını velayet sahibi ebeveynler veya atanmış vasiler yapabildiğinden, engelli çocuklarımız için alınan bu araçların bağış olarak değerlendirilmemesi ve veraset ve intikal vergisine tabi tutulması!
Çözüm için ne yapılmalı?
Bu sorun, ikincil mevzuat düzenlemeleri (Tebliğ, Sirküler, Özelge) ile de çözülebilir. Buna benzer örnek uygulamalar geçmişte yapıldı!
Ancak, bunun kesin çözümü, Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nda bir düzenleme yapılarak, 18 yaş altı engelli çocuklarla sınırlı olarak söz konusu işlemin vergiden istisna tutulması. Bu konuyu oldukça önemsiyoruz.
TBMM’nin açılmasına çok az bir süre kaldı, Meclise gelecek ilk Torba Yasa Teklifi’nin içerisinde buna yönelik bir düzenleme kesinlikle olmalı!
Bu şekilde, kamu vicdanı da bir ölçüde rahatlatılmış olacak!
Her şey vergi değil!
Ne dersiniz?
