İş Kanunu'nun ek 2'nci maddesinde; işçinin evlenmesi, evlat edinmesi, ana veya babasının, eşinin, kardeşinin ya da çocuğunun ölümü ile eşinin doğum yapması hallerinde belirli sürelerle ücretli mazeret izni kullanabileceği düzenlenmiştir.
Bu kapsamda en sık uygulanan mazeret izinlerinden biri de eşi doğum yapan işçinin iznidir. Eşin doğum yapması halinde kullanılan babalık izni, doğum sonrası dönemde aile bütünlüğünün korunması, annenin desteklenmesi ve babanın çocuğun bakım sürecine aktif katılım sağlaması açısından önemli bir sosyal hak niteliği taşımaktadır.
1 Mayıs tarihli 33240 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7578 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile yürürlüğe giren ve işçileri yakından ilgilendiren önemli düzenlemelerden biri de eşi doğum yapan işçinin izin süresinin uzatılmasıdır.
7578 sayılı Kanun'un 16'ncı maddesiyle eşi doğum yapan işçinin beş gün olan babalık izni on güne yükseltilmiştir.
Düzenleme kapsamında, işçinin eşinin doğum yapması halinde işveren tarafından işçiye 10 gün ücretli babalık izni verilmesi gerekecektir. Bu izin, yıllık izin hakkından mahsup edilemez ve ücretsiz izin olarak değerlendirilemez. İşçi bu süre boyunca çalışmamış olsa da ücretine hak kazanır.
7578 sayılı Kanun'un işçinin babalık iznini düzenleyen maddesi 1 Mayıs 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girdiğinden, eşi 1 Mayıs 2026 tarihi ve sonrasında doğum yapan işçinin 10 günlük babalık izni hakkı olacaktır.
Ayrıca, babalık izni 1 Mayıs 2026 tarihinden önce biten işçilerin izin süreleri uzamayacaktır. Ancak 1 Mayıs 2026 tarihi itibarıyla hali hazırda babalık iznini kullanan işçilerin babalık izni sürelerinin uzatılması işçi lehine bir uygulama olduğundan her zaman mümkündür.
Kanun'da aksine bir düzenleme bulunmadığı sürece "gün" ifadesi takvim gününü ifade etmektedir. Bu nedenle mazeret izinleri, İş Kanunu'nda asgari süreler itibarıyla takvim günü esasına göre belirlenmiştir. Dolayısıyla on günlük babalık izni süresi de takvim günü esas alınarak hesaplanacaktır.
Bununla birlikte söz konusu sürelerin iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi veya işyeri uygulamaları ile artırılması, iş günü esasına göre hesaplanması işçi lehine sonuç doğuracağı için her zaman mümkündür.
İş Kanunu'nda hüküm altına alınan diğer mazeret izinleri ise aşağıdaki gibidir:
* Çalışanın evlenmesi halinde 3 gün,
* Çalışanın annesinin, babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun vefat etmesi halinde 3 gün,
* Çalışanın evlat edinmesi durumunda 3 gün,
* Çalışanın en az yüzde 70 engele sahip ya da süreğen hastalığı olan çocuğu varsa o çocuğun tedavisi için 1 yıl içinde tek seferde ya da bölerek 10 güne kadar.
Sonuç olarak, 7578 sayılı Kanun ile yapılan düzenleme, yalnızca babalık izni süresinin artırılmasından ibaret olmayıp çalışma hayatında aile yaşamının korunmasına yönelik sosyal politika anlayışının güçlendirilmesi bakımından da önem taşımaktadır.
Özellikle doğum sonrası ilk günlerde annenin desteklenmesi, çocuğun bakım sürecine babanın daha aktif katılım sağlaması ve aile içi sorumluluk paylaşımının desteklenmesi açısından on günlük ücretli izin uygulaması işçiler bakımından önemli bir kazanım niteliğindedir.
Bu nedenle işverenlerin insan kaynakları uygulamalarını, izin prosedürlerini ve bordro süreçlerini yeni düzenlemeye uygun şekilde güncellemeleri önem taşımaktadır. Ayrıca iş sözleşmeleri, toplu iş sözleşmeleri veya işyeri uygulamaları ile babalık izni sürelerinin artırılması ya da iş günü esasına göre uygulanması da mümkün olduğundan, işçi lehine uygulamaların sürdürülmesi çalışma barışına ve çalışan bağlılığına olumlu katkı sağlayacaktır.
