ABD merkezli ödeme teknolojileri şirketi Mastercard, İngiltere’nin temel ödeme altyapılarından birini işleten Vocalink’teki çoğunluk hissesini satmayı değerlendiriyor.
Görüşmelerin henüz başlangıç aşamasında olduğu ve Mastercard’a iletilmiş bağlayıcı bir teklif bulunmadığı bildirildi.
Olası satışın, İngiltere açısından stratejik önem taşıyan ödeme altyapısının ABD merkezli bir şirket tarafından kontrol edilmesine yönelik kaygılarla bağlantılı olduğu belirtiliyor.
Vocalink ödeme sisteminin merkezinde
Vocalink, İngiltere’de banka hesapları arasında gerçekleştirilen ödemelerin önemli bölümünün arkasındaki teknik altyapıyı işletiyor.
Şirketin sistemleri ülkedeki maaş ödemelerinin yüzde 90’ını, hane faturalarının yüzde 70’ini ve devlet yardımlarının yüzde 98’ini işliyor.
Bacs, Faster Payments ve çek takas sistemi gibi temel ödeme hizmetleri Vocalink teknolojisi üzerinden çalışıyor. Şirket ayrıca Link ATM ağının teknik altyapısında da görev alıyor.
Vocalink’in işlettiği Pay.UK sistemlerinde 2024 yılında yaklaşık 12 milyar işlem gerçekleştirildi. İşlemlerin toplam değeri 10 trilyon sterlini aşarken günlük ödeme tutarı 37 milyar sterlinin üzerine çıktı.
Yüzde 51 pay için 400 milyon sterlin
Mastercard’ın Vocalink’teki yüzde 51’lik payı satmayı değerlendirdiği bildirildi.
Söz konusu payın yaklaşık 400 milyon sterlin, güncel kurla 535 milyon dolar değerinde olabileceği belirtiliyor.
Muhtemel alıcılar arasında İngiltere’nin önde gelen bankaları ve ödeme şirketleri tarafından desteklenen DeliveryCo öne çıkıyor.
Sektör tarafından kurulacak DeliveryCo, İngiltere’nin yeni nesil perakende ödeme altyapısının satın alınması, finansmanı ve kurulmasından sorumlu olacak.
Görüşmelerin erken aşamada bulunması ve DeliveryCo’nun kurumsal yapısının henüz tamamlanmaması nedeniyle olası satışın gelecek yıldan önce sonuçlanması beklenmiyor.
Mastercard 2016’da satın almıştı
Mastercard, Vocalink’in yüzde 92,4’ünü 2016 yılında İngiliz bankaları ve yapı kooperatiflerinden satın aldı.
Şirket ilk aşamada yaklaşık 700 milyon sterlin ödeme yaptı. Anlaşmada belirlenen performans hedeflerinin karşılanması halinde 169 milyon sterline kadar ek ödeme yapılması kararlaştırıldı.
Vocalink’in hissedarları arasında Barclays, HSBC, Lloyds Banking Group, Royal Bank of Scotland ve Santander UK gibi büyük bankalar bulunuyordu.
Satışın ardından İngiltere’nin banka hesabına dayalı ödeme altyapısının önemli bir bölümü Mastercard’ın kontrolüne geçti.
Kontrol tartışması yeniden büyüdü
Vocalink’in olası satışı, İngiltere’de ödeme sistemlerinin yabancı şirketlerin kontrolünde bulunmasına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Mastercard ve Visa, İngiltere’de kartlı ödemelerin büyük bölümünü yönetiyor. Vocalink aracılığıyla banka hesabından banka hesabına yapılan ödemelerde de Mastercard’ın önemli bir konumu bulunuyor.
İngiltere yönetimi yeni ödeme altyapısında rekabeti artırmayı, işletmelerin kartlara alternatif yöntemlere erişimini kolaylaştırmayı ve hesaplar arası anlık ödemeleri yaygınlaştırmayı hedefliyor.
İngiltere Merkez Bankası, haziran ayında yeni nesil perakende ödeme altyapısının tasarımına ilişkin danışma sürecini başlattı.
Yeni sistemin mağazalarda doğrudan hesaptan hesaba ödeme, daha hızlı sınır ötesi transferler ve dijital para biçimleri arasında birlikte çalışabilirlik sağlaması planlanıyor.
Vocalink’e 11,9 milyon sterlin ceza
İngiltere Merkez Bankası, Vocalink’e Temmuz 2025’te 11,9 milyon sterlin para cezası verdi.
Vocalink’in risk yönetimi ve kurumsal yönetişim yükümlülüklerini yeterli şekilde yerine getirmediği belirtildi.
Karar, İngiltere Merkez Bankasının bir finansal piyasa altyapısı şirketine verdiği ilk para cezası oldu.
Vocalink, tespit edilen eksikliklerin ödeme hizmetlerinde kesintiye yol açmadığını ve düzeltici çalışmaların gerçekleştirildiğini açıklamıştı.
Ceza ve mülkiyet tartışmaları, Vocalink’in İngiltere’nin yeni nesil ödeme altyapısı için açılacak ihaledeki konumunu da etkileyebilir.
Resmî teklif henüz yok
Mastercard, Vocalink ve DeliveryCo, olası pay satışına ilişkin haberler hakkında açıklama yapmadı.
Taraflar arasında resmî bir teklif veya bağlayıcı anlaşma bulunmuyor. Mastercard’ın azınlık hissedarı olarak Vocalink’te kalıp kalmayacağı da bilinmiyor.
Olası satış, İngiliz bankalarının on yıl önce devrettikleri ödeme altyapısında yeniden kontrol sahibi olmasını sağlayabilir.
Mastercard’ın vereceği karar, Vocalink’in mülkiyet yapısının yanı sıra İngiltere’nin yeni ödeme sisteminin hangi şirket tarafından kurulacağını da etkileyebilir.
Murat Ali Oral-Dünya
